Δυσκολία συγκέντρωσης και Οργάνωση μελέτης

Κεφάλαιο από το βιβλίο Μιλήστε με έναν ειδικό, των Γ. Ευσταθίου, Φ. Λέκκα, Χ. Βαρβέρη, & Ε. Κονσουλίδου.

Συνάδελφοι που βοήθησαν σε μία αρχική αποδελτίωση των απαντήσεων: Γ. Αλεξοπούλου.

Κατά τη διάρκεια της φοίτησης στο πανεπιστήμιο, είναι πιθανό κάποιοι φοιτητές να αντιμετωπίσουν προκλήσεις οι οποίες παρεμποδίζουν την ακαδημαϊκή τους πρόοδο. Πιο συγκεκριμένα, αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην οργάνωση της μελέτης και τη συγκέντρωση, στην προσοχή και την παρακολούθηση των μαθημάτων και στο κίνητρό τους να προσπαθήσουν για τους ακαδημαϊκούς στόχους τους. Οι δυσκολίες αυτές μπορεί να είναι ακόμη πιο έντονες στην περίπτωση νέων φοιτητών (πρωτοετών) ή φοιτητών στο ξεκίνημα μεταπτυχιακών σπουδών.

Είναι γεγονός ότι η μετάβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση ισοδυναμεί με μία πρόκληση για την εκπλήρωση των προσωπικών προσδοκιών και των στόχων του φοιτητή. Λίγους μήνες νωρίτερα, βρισκόταν στο προστατευμένο περιβάλλον της οικογένειας, η οποία επόπτευε την οργάνωση του χρόνου και τη μελέτη γενικότερα. Επίσης, στο σχολείο η ύλη των μαθημάτων ήταν αρκετά περιορισμένη και αρκετά ελεγχόμενη η οργάνωσή της. Ωστόσο, κατά την είσοδο στο πανεπιστήμιο, η κατάσταση είναι πολύ διαφορετική και ο φοιτητής καλείται να προσαρμοστεί σε νέα δεδομένα, για τα οποία δεν είναι κατάλληλα προετοιμασμένος, ή δεν γνωρίζει τι ακριβώς απαιτείται να κάνει προκειμένου να επιτύχει τους ακαδημαϊκούς στόχους του. Από την άλλη, για πολλά οικογενειακά και ακαδημαϊκά περιβάλλοντα η προσαρμογή θεωρείται αυτονόητη. Δηλαδή, ότι ο φοιτητής θα πρέπει να μπορεί να παρακολουθεί τις παραδόσεις των μαθημάτων και τα εργαστήρια, να μπορεί να οργανώσει και να εμπεδώσει την ύλη αποτελεσματικά, να αποδίδει στις εξετάσεις και, τελικά, να ολοκληρώσει τις σπουδές του σε εύλογο χρονικό διάστημα.

Έτσι, πολλοί φοιτητές ενδέχεται να αντιμετωπίσουν δυσκολίες στον εν λόγω τομέα. Μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις που καλούνται να διαχειριστούν αφορά στο επίπεδο ανεξαρτησίας που απαιτείται για την οργάνωση της παρακολούθησης και της ύλης των μαθημάτων. Αυτό σημαίνει ότι ο φοιτητής θα πρέπει να βρει το προσωπικό κίνητρο να παρακολουθεί τα μαθήματα συστηματικά, και στη συνέχεια να μπορεί να οργανώσει την ύλη (η οποία είναι σαφώς περισσότερη και δυσκολότερη από εκείνη του λυκείου) κατά τρόπο αποτελεσματικό, ώστε να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις των εξετάσεων.

Πολλοί παράγοντες συμβάλλουν στη μειωμένη ή μη ικανοποιητική επίδοση ενός φοιτητή στις ακαδημαϊκές υποχρεώσεις του. Μεταξύ αυτών, όπως ήδη αναφέρθηκε, από τους σημαντικότερους είναι οι διαφορές στον τρόπο μελέτης μεταξύ δευτεροβάθμιας και τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Ο φοιτητής ενδέχεται απλώς να μη γνωρίζει πώς να μελετήσει για το πανεπιστήμιο. Ταυτόχρονα, σημαντικό ρόλο μπορεί να παίζει η έλλειψη προτεραιοτήτων, η μη αποτελεσματική διαχείριση του χρόνου και η εντύπωσή του ότι μπορεί να αποδώσει πιο αποτελεσματικά με τη βοήθεια του «άγχους της τελευταίας στιγμής».

Επίσης, μία αρχική δυσκολία στη συγκέντρωση ή ένα μέτριο αποτέλεσμα όσον αφορά στις επιδόσεις δημιουργεί άγχος για τις μελλοντικές. Ο φοιτητής, όταν μελετά, σκέφτεται συνέχεια ότι πάλι θα πάρει χαμηλό βαθμό συγκριτικά με την προσπάθειά του. Έτσι, δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος: Επειδή συνέβη (λόγω απειρίας, για τυχαίους λόγους κ.λπ.) τις πρώτες φορές που έδωσε εξετάσεις να μην τα πήγε τόσο καλά όσο περίμενε, κάθε επόμενη φορά σκέφτεται ότι θα επαναληφθεί το ίδιο. Ως αποτέλεσμα, το άγχος δεν του επιτρέπει να μελετήσει στο βέλτιστο των δυνατοτήτων του, έτσι πάλι έχει χαμηλή επίδοση, το άγχος αυξάνεται κ.ο.κ.

Επιπλέον, σημαντικό ρόλο παίζει η τάση του ατόμου να αποθαρρύνεται εύκολα. Οι φοιτητές δεν σκέφτονται ότι είναι λογικό στις πρώτες εξετάσεις να μην αποδώσουν στον επιθυμητό βαθμό, λόγω του άγχους, αλλά και της μη οικείας διαδικασίας – ειδικά στην περίπτωση φοιτητών που υπήρξαν άριστοι μαθητές ή πέτυχαν να εισαχθούν σε μία δύσκολη και υψηλόβαθμη σχολή. Η προηγούμενη εμπειρία (συστηματικές και σημαντικές επιτυχίες) έρχεται σε μεγάλη αντίθεση με την παρούσα κατάσταση, γεγονός που αποθαρρύνει το άτομο να κάνει το καλύτερο που μπορεί.

Ένας ακόμη παράγοντας είναι οι υψηλοί στόχοι για τη μελέτη. Ο φοιτητής, στην προσπάθειά του να διαβάσει «τέλεια», μπορεί να μην εστιάζει όσο πρέπει σε αυτά που είναι απαραίτητο να μελετήσει για να περάσει το μάθημα και να ανατρέχει σε κεφάλαια εκτός ύλης, περιφερειακά σημεία κ.λπ. Επιπλέον, μπορεί να έχει την απαίτηση να μάθει όλες τις πληροφορίες που περιέχονται στα συγγράμματα, αντί να εστιάζει σε μία σύνοψη των σημαντικότερων στοιχείων. Στο ίδιο πλαίσιο, οι επιδόσεις του μπορεί να είναι χαμηλές διότι μελετά πολύ καλά μόνο μέρος της ύλης, γιατί δεν πρόλαβε να διαβάσει την υπόλοιπη όπως θα ήθελε.

Οι δυσκολίες στην οργάνωση της μελέτης μπορεί σύντομα να οδηγήσουν σε μη ικανοποιητικές επιδόσεις, χαμηλό κίνητρο, αίσθηση απογοήτευσης και ματαίωσης, χαμηλή αυτοεκτίμηση. Με τη σειρά τους, αυτά είναι δυνατόν να οδηγήσουν σε αναβλητικότητα, φυγοπονία, άγχος εξετάσεων, ακόμη και σε σκέψεις για διακοπή των σπουδών.

Αντιπροσωπευτικά μηνύματα

Καλησπέρα σας. Είμαι μεταπτυχιακή φοιτήτρια. Το πρόβλημά μου είναι ότι τους τελευταίους μήνες έχω παντελή έλλειψη συγκέντρωσης. Όταν λέω παντελή, το εννοώ στην κυριολεξία. Νομίζω ότι δεν θα μπορέσω να ξανασχοληθώ ποτέ με τίποτα. Κάθομαι ώρες ολόκληρες μπροστά σε πράγματα που υπό κανονικές συνθήκες θα έκανα με απίστευτη ταχύτητα και ενδιαφέρον και έχω μία απάθεια απίστευτη – βάζω στο μυαλό μου πρόγραμμα πολύ άνετο, νομίζοντας ότι έτσι θα αντιμετωπίσω το πρόβλημα. Π.χ., για κάτι που κανονικά θέλει 2 ώρες, θέτω ως όριο τις 6 ή ακόμη και 8 με την προϋπόθεση ότι θα αφαιρούμαι συχνά, αλλά θα δουλεύω κιόλας. Και δεν το αρχίζω καν. Δεν ξέρω τι να κάνω. Πώς  να δικαιολογηθώ στη σχολή μου; Είναι δυνατό να πω ότι ξαφνικά έχασα τη δυνατότητα να δουλεύω; Ξεκίνησε από μία απογοήτευση και μία κούραση που με έκανε να ολιγωρώ… αλλά αυτό το πράγμα παραπάει. Δεν μπορώ να πω ότι και παλαιότερα συγκεντρωνόμουν εύκολα, αλλά όταν ήμουν πιεσμένη έπεφτα με τα μούτρα και τελείωνα εργασίες και μαθήματα απίστευτα γρήγορα. Γενικά, ήμουν πάντα άνθρωπος της τελευταίας στιγμής –δηλαδή, συγκεντρωνόμουν όταν ήξερα ότι δεν υπήρχαν άλλα περιθώρια–, αλλά τότε δούλευα πάρα πολύ σκληρά και το αποτέλεσμα ήταν σχεδόν πάντα άριστο. Τι να κάνω; Σκέφτομαι ότι ίσως πρέπει να πω πως αντιμετωπίζω κάποιο σοβαρό πρόβλημα, και να κάνω αναστολή φοίτησης για να μη χαραμίσω τη δουλειά που έχω κάνει ως τώρα. Αυτό συμβαίνει για δύο μήνες τουλάχιστον. Αρχικά ήμουν απλώς πολύ αγχωμένη και καθυστερούσα περισσότερο απ’ όσο έπρεπε… αλλά μετά τ-ί-π-ο-τ-α. Μήπως θα μπορούσα να χρησιμοποιήσω και κάποια σκευάσματα για τη συγκέντρωση; Σας ευχαριστώ πολύ εκ των προτέρων.

Θα ήθελα κάποιες συμβουλές απέναντι σε ένα πρόβλημα που αντιμετωπίζω τα τελευταία 4 σχεδόν χρόνια.

Όταν ξεκίνησα τις φοιτητικές μου σπουδές, γεμάτη ενθουσιασμό για να κάνω διάφορα πράγματα, παραμέλησα τελείως τις σχετικές με τη σχολή υποχρεώσεις μου. Ύστερα όμως από μερικούς μήνες, βλέποντας ότι είχα μείνει πίσω δυσκολευόμουν να αρχίσω να καταπιάνομαι με τα μαθήματα. Αυτό δεν άλλαξε καθόλου με τον καιρό, μιας και το μοναδικό που έκανα ήταν να αποφεύγω να σκέφτομαι το πρόβλημά μου με τα μαθήματα. Και η όλη κατάσταση λειτουργούσε “καλά”, εφόσον αντιμετώπιζα σχετικά λίγο άγχος εκτός από τις περιόδους εξεταστικών, στις οποίες είχα μονίμως αϋπνίες. Σιγά σιγά, όμως, το σχετικά λίγο άγχος αυξανόταν όλο και περισσότερο και κάθε προσπάθεια που έκανα να ασχοληθώ με κάποιο μάθημα την εγκατέλειπα όλο και πιο εύκολα. Πλέον, δυσκολεύομαι πολύ να καθίσω να διαβάσω καθώς δυσάρεστες σκέψεις, του τύπου “δεν πρόκειται να τα καταφέρω, δεν θα καταλάβω τίποτε, το μάθημα χρειάζεται πολλή δουλειά και δεν θα την κάνω”, δεν με αφήνουν να συγκεντρωθώ. Εκτός αυτού, με ρίχνουν πολύ ψυχολογικά. Στο τέταρτο έτος της σχολής μου, που βρίσκομαι τώρα, έχω περάσει μαθήματα που αντιστοιχούν σε ένα έτος και αυτό συντελεί επίσης στην κακή ψυχολογική μου κατάσταση. Πολλοί φίλοι και συμφοιτητές μου με πειράζουν και αστειεύονται ρωτώντας με πότε θα σοβαρευτώ και θα αρχίσω να ασχολούμαι. Όμως, και μόνο η αναφορά σε αυτό το θέμα με κάνει να συγκρατώ με δυσκολία τα δάκρυά μου και να αλλάζω κουβέντα.

Δεν είχα εμπιστευτεί σε κανέναν την άσχημη διάθεση που μου προκαλούσε όλη αυτή η κατάσταση μέχρι λίγο καιρό πριν που μίλησα στο αγόρι μου. Μου είπε ότι ο λόγος που έχω μείνει πίσω είναι καθαρά ψυχολογικός και ότι αν τονώσω την αυτοπεποίθησή μου όλα θα πάνε καλύτερα. Παρά τη στήριξή του, όμως, δεν μπορώ να νιώσω καλά πρωτίστως, και δευτερευόντως να ασχοληθώ με τις υποχρεώσεις της σχολής μου. Νιώθω όλο και πιο απογοητευμένη και σκέφτομαι πλέον το ενδεχόμενο να ακολουθήσω κάποια ψυχοθεραπεία-ψυχανάλυση (δεν ξέρω και ποια είναι η κατάλληλη λέξη).

Ευχαριστώ εκ των προτέρων.

Γεια σας, είμαι 20 χρονών και είμαι φοιτήτρια στο δεύτερο έτος. Το τελευταίο διάστημα νιώθω μεγάλη απογοήτευση από την απόδοσή μου και δεν ξέρω τι να κάνω με τη σχολή. Χρωστάω πολλά μαθήματα (12 από τα 22 περίπου μέχρι τώρα) και έχω πολύ άγχος για την εξεταστική που έρχεται. Φοβάμαι μήπως δεν τα καταφέρω πάλι και βρεθώ σε αδιέξοδο με τόσα μαθήματα που θα χρωστάω… Η σχολή είναι πολύ πιο δύσκολη απ’ ό,τι τη φανταζόμουν, όμως πραγματικά μου αρέσει αυτό που θα γίνω όταν και αν την τελειώσω. Κίνητρό μου ήταν πάντα ότι ήθελα να βοηθήσω τους γύρω μου και θεωρώ αυτό το επάγγελμα λειτούργημα, όμως δεν ξέρω αν το κίνητρό μου αρκεί για να τα καταφέρω. Φοβάμαι μήπως δεν είμαι αρκετά ικανή για να τα καταφέρω. Δεν έχω όμως και άλλη επιλογή πλέον, αφού μπήκα στη σχολή πρέπει να την τελειώσω, αλλιώς τι θα κάνω; Μέχρι τώρα παρακολουθούσα καθημερινά τις παραδόσεις στη σχολή και μου έμενε ελάχιστος χρόνος διαβάσματος για τον τεράστιο όγκο ύλης που έχουμε, και έτσι αποφάσισα, αντί να πηγαίνω στη σχολή, να διαβάζω στο σπίτι μήπως και τα πάω καλύτερα σε αυτό το εξάμηνο. Φοβάμαι όμως μήπως κάνω λάθος… Τώρα διαβάζω κυρίως τις καθημερινές, πρωί και απόγευμα, και σχεδόν καθόλου το Σαββατοκύριακο… Με αγχώνουν ακόμη τα πολλά χρόνια που είναι η σχολή, τι θα κάνω μετά; Πού θα δουλέψω στα τόσα χρόνια αναμονής για ειδικότητα; Θα μπορέσω να κάνω οικογένεια με αυτή τη δουλειά; Μέχρι τώρα ήμουν πάντα αισιόδοξη, αλλά τον τελευταίο καιρό με έχει πάρει από κάτω και δυσκολεύομαι να διαβάσω. Ελπίζω να μπορέσετε να με βοηθήσετε. Ευχαριστώ πολύ εκ των προτέρων.

Καλησπέρα σας! Σπουδάζω στο εξωτερικό και το πρόβλημά μου είναι το διάβασμα. Στο σχολείο ήμουν μαθήτρια του 18-19. Πάντα διάβαζα, πάντα είχα συμμετοχή στο μάθημα, πάντα ήμουν έτοιμη για κάθε διαγώνισμα, σε καθετί που μας ρωτούσαν είχα μία απάντηση. Και οι καθηγητές μου πάντα έλεγαν τα καλύτερα λόγια για μένα! Όταν μπήκα στο πανεπιστήμιο, λόγω της γλώσσας δεν κατάφερνα να παίρνω υψηλούς βαθμούς μέχρι το 3ο έτος των σπουδών μου. Παρ’ όλες τις δυσκολίες που είχα, διάβαζα, αλλά οι βαθμοί μου δεν ήταν ιδιαίτερα καλοί. Περισσότερο μέτριοι θα έλεγα. Μάλιστα, κόντεψα να χάσω μία χρονιά λόγω των αυξημένων μαθημάτων που είχα και λόγω της δυσκολίας στη γλώσσα. Στο παραπέντε όμως τα κατάφερα και πέρασα στην επόμενη χρονιά! Μέχρι εκείνη τη χρονιά δεν είχα ξεκουραστεί μία μέρα. Είχα δεχθεί κριτική από τον πατέρα μου εκείνο το καλοκαίρι γιατί χρωστούσα μαθήματα, αλλά τα κατάφερα! Όμως, από εκείνο το διάβασμα όλα πάνε κατά διαόλου. Δεν έχω διάθεση για διάβασμα, διαβάζω το πολύ δύο ώρες την ημέρα, και αν καταφέρω να διαβάσω 10-12 ώρες σε μία μέρα, τις επόμενες 2 δεν μπορώ να συγκεντρωθώ. Απλά κοιτάω το βιβλίο. Υπήρχε μέρα που δεν είχα διαβάσει τίποτα ή μέρες που λέω ότι αρρώστησα για να μη με ρωτάνε αν διαβάζω, ή μπορεί να πω ψέματα για να με αφήσουν στην ησυχία μου. Αρκετά άτομα προσπάθησαν να με βοηθήσουν, αλλά χωρίς αποτέλεσμα! Ένα διάστημα είχα πέσει σε κατάθλιψη, αλλά κατάφερα να το ξεπεράσω… Τώρα προσπαθώ να επανέλθω στον παλιό καλό μου εαυτό, αλλά χρειάζομαι τη βοήθειά σας! Μήπως παίζει ρόλο που έχω να κάνω διακοπές χωρίς βιβλία, διάβασμα και άγχος τα τελευταία 5 χρόνια; Αν όχι, τι μπορεί να φταίει; Μπορείτε να με βοηθήσετε;

Γεια σας, είμαι δευτεροετής φοιτήτρια και θα ήθελα τη συμβουλή σας σχετικά με ένα πρόβλημα που αντιμετωπίζω και που καθιστά την “ανέμελη” και όχι μόνο ζωή μου σε βάσανο! Έχει να κάνει με το χαμηλό ποσοστό επίδοσής μου στις εξετάσεις συγκριτικά με την προσπάθεια την οποία καταβάλλω! Η άποψή μου αυτή δεν έχει να κάνει με κάποιο αίσθημα μιας δήθεν αδικίας που μπορεί να νιώθω, ούτε είναι δημιούργημα της φαντασίας μου! Θέλω να πω ότι δεν μου προέκυψε ξαφνικά. Αντίθετα, δεν θέλω ούτε να το πιστέψω ότι μπορεί να μου συμβαίνει κάτι τέτοιο. Δυστυχώς όμως επιβεβαιώνομαι σε κάθε ευκαιρία: ατελείωτες ώρες διαβάσματος και ξενυχτιού δεν επιφέρουν παρά μόνο μέτρια αποτελέσματα (δηλαδή, 6άρια και 7άρια με ένα 8 πού και πού, με τα οποία θα πρέπει να είμαι υπέρ ευχαριστημένη). Ακόμη και όταν διαβάζω με άλλους συμφοιτητές μου, τις ίδιες ή και περισσότερες ώρες, η δική μου απόδοση είναι σχετικά μικρότερη. Δεν θέλω να φανώ σαν κάποια που το μόνο που την ενδιαφέρει είναι οι βαθμοί σε σημείο που έχει γίνει τελειομανής! Αντίθετα, έχω αρκετά έντονη κοινωνική ζωή και άλλα ενδιαφέροντα πέραν της σχολής. Ομολογώ όμως ότι αυτή η κατάσταση με έχει κουράσει και απογοητεύσει. Όλοι δεν θέλουν πού και πού την αναγνώριση των προσπαθειών τους; Η γνώμη σας; ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ.

Συνήθεις ερωτήσεις και απαντήσεις

Ποιοι είναι οι παράγοντες που επηρεάζουν την ικανότητα συγκέντρωσης;

Η ικανότητα να συγκεντρωνόμαστε, δηλαδή να εστιάζουμε απερίσπαστα την προσοχή μας, είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την αποδοτική μελέτη. Οι περισσότεροι ενήλικες μπορούν να συγκεντρωθούν σε ένα αντικείμενο από 20 έως 50 λεπτά, οπότε κάθε προσπάθεια που ξεπερνά το χρονικό όριο των 50 λεπτών χωρίς διάλειμμα γίνεται πιο δύσκολη.

Η ικανότητα για συγκέντρωση επηρεάζεται τόσο από την κατάσταση στην οποία βρίσκεται το σώμα μας όσο και από την ψυχολογική κατάστασή μας. Αυτό σημαίνει ότι όταν είμαστε αγχωμένοι ή ακόμη και όταν έχουμε πυρετό, η ικανότητά μας για συγκέντρωση μειώνεται. Κατά συνέπεια, είναι απολύτως αναμενόμενο να μην μπορείτε να συγκεντρωθείτε αν έχετε υπερβολικό άγχος. Μάλιστα, στην περίπτωση αυτή ισχύει ο εξής φαύλος κύκλος: έχετε άγχος με αποτέλεσμα να μην μπορείτε να συγκεντρωθείτε, αυτό σας κάνει να σκέφτεστε ότι όσο δεν συγκεντρώνεστε δεν θα μπορέσετε να μελετήσετε, κάτι που σας δημιουργεί περισσότερο άγχος το οποίο μειώνει ακόμη περισσότερο την ικανότητα συγκέντρωσής σας κ.ο.κ. Όσο πιο πολύ ασχολείστε με τη συγκέντρωσή σας τόσο λιγότερο συγκεντρώνεστε στη μελέτη σας. Ένας άλλος παράγοντας που επηρεάζει σημαντικά την ικανότητα συγκέντρωσης είναι το κίνητρο που έχουμε για την προσπάθεια που κάνουμε.

Μία από τις συχνότερες αιτίες ακαδημαϊκών προβλημάτων που οφείλονται στην αδυναμία συγκέντρωσης είναι η έλλειψη κινήτρου. Ένας άλλος παράγοντας είναι οι δεξιότητες μελέτης. Συχνά οι πρωτοετείς φοιτητές δυσκολεύονται να κατανοήσουν τις έννοιες που αναφέρονται στις παραδόσεις, δεν γνωρίζουν πώς να προετοιμαστούν για τις εξετάσεις και δυσκολεύονται να συγκεντρωθούν επειδή ακολουθούν έναν σχολαστικό τρόπο μελέτης. Η διεξοδική κάλυψη του συνόλου της ύλης είναι μία αποδοτική στρατηγική για την περιορισμένη ύλη της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, αλλά σχεδόν μη εφαρμόσιμη στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Ένας άλλος παράγοντας που μπορεί να επηρεάσει την ικανότητα συγκέντρωσης και κατανόησης είναι η ψυχολογική διάθεση. Οι ακαδημαϊκές δυσκολίες είναι πολύ πιθανό να δημιουργούν μια αίσθηση αποτυχίας. Η αρνητική διάθεση μπορεί επίσης να είναι υπεύθυνη για την αποδιοργάνωση, αλλά και τις δυσκολίες στις καθημερινές καταστάσεις. Η απόδοση των νοητικών μας λειτουργιών απαιτεί ψυχική ηρεμία, ενώ απόσπαση δημιουργούν οι ανησυχίες. Φανταζόμαστε ότι όταν διαβάζετε, αναρωτιέστε συνέχεια αν θα καταλάβετε την ύλη και αν θα τα καταφέρετε αυτή τη φορά.

Οι σκέψεις μιας ενδεχόμενης αποτυχίας ή προσωπικής ανεπάρκειας εμποδίζουν τη συγκέντρωση στη μελέτη. Κάθε δυσκολία εκλαμβάνεται ως ένδειξη της αποτυχίας που έρχεται και όλο αυτό παίρνει χαρακτήρα αυτοεκπληρούμενης προσδοκίας όπου η αναμονή της αποτυχίας οδηγεί σε συμπεριφορές που αυξάνουν την πιθανότητα αποτυχίας, με τελικό αποτέλεσμα να επιβεβαιωθεί η αίσθηση ανεπάρκειας.

Ένας από τους κύριους παράγοντες που επηρεάζουν τη δυνατότητά μας να συγκεντρωθούμε είναι το κίνητρο που έχουμε για να μελετήσουμε. Πολλοί φοιτητές αναφέρουν ότι η πίεση που δέχονται από τρίτα πρόσωπα για να μελετήσουν τούς κάνει κάποιες φορές να ξεχάσουν ότι ήταν δική τους επιθυμία να ακολουθήσουν πανεπιστημιακές σπουδές και ότι είναι δική τους η επιθυμία να ολοκληρώσουν τις σπουδές αυτές.

Είναι φυσιολογικό να ασχολούμαι μόνο με τα «προσωπικά» μου αντί με τις σπουδές μου;

Κατά περιόδους, ένας τομέας της ζωής μας απαιτεί αυξημένη προσοχή προκειμένου να ρυθμίσουμε τα ζητήματα που ανακύπτουν, και κατά συνέπεια είναι «φυσιολογικό» να περάσετε μία περίοδο έντονης ενασχόλησης με τα προσωπικά σας. Από τη στιγμή, μάλιστα, που η ενασχόληση αυτή δεν έχει συνέπειες στην ακαδημαϊκή σας επίδοση δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας. Σε γενικές γραμμές, θα πρέπει να προβληματιστείτε μόνο αν το ενδιαφέρον σας για τα προσωπικά σας είναι αδικαιολόγητο (π.χ. ασχολείστε με ζητήματα μικρής σημασίας ή δεν συμβαίνει κάτι σημαντικό στη ζωή σας), ή αν παρατηρήσετε ότι η κατάσταση αυτή συνεχίζεται για μεγάλο χρονικό διάστημα και δεν σας επιτρέπει να ασχοληθείτε με άλλους τομείς στη ζωή σας.

Τον τελευταίο καιρό κουράζομαι εύκολα όταν μελετώ.

Αντιμετωπίστε την κατάσταση ως ένα «μήνυμα» από τον εαυτό σας και αναζητήστε τη ρίζα του. Βεβαιωθείτε ότι προβλέπετε χρόνο για διαλείμματα όταν προγραμματίζετε τη μελέτη σας και ότι τηρείτε το πρόγραμμα αυτό, απασχολούμενη με κάτι που δεν σχετίζεται καθόλου με τη μελέτη σας. Τα διαλείμματα είναι σημαντικά, απαραίτητα και βοηθούν τη μάθηση. Επίσης, βεβαιωθείτε ότι διατρέφεστε σωστά και ότι δεν ακολουθείτε κάποια δίαιτα που σας εξαντλεί, καθώς και ότι κοιμάστε αρκετά.

Δεν μπορώ να συγκεντρωθώ.

Μερικοί άνθρωποι βρίσκουν χρήσιμο να αφιερώσουν ειδικό χρόνο για να σκεφτούν τα προβλήματα που τους απασχολούν από τη μελέτη τους. Για παράδειγμα, μπορείτε να αφιερώσετε 5 λεπτά στην αρχή κάθε ώρας για να σκεφτείτε τα ζητήματα που σας απασχολούν. Με μία τέτοια στρατηγική, θα βοηθηθείτε να σταματήσετε να κατηγορείτε τον εαυτό σας που δεν μπορεί να συγκεντρωθεί και θα μπορέσετε να αφιερωθείτε στη μελέτη σας.

Πώς μπορώ να μάθω να μελετώ αποτελεσματικά;

Πρέπει να εντοπίσετε τα κύρια σημεία και να επικεντρωθείτε σε αυτά. Μάλιστα, ειδικά στα μαθήματα που βασίζονται στην επίλυση ασκήσεων, θα πρέπει να αφιερώσετε τον κύριο όγκο της προετοιμασίας σας στο να λύνετε ασκήσεις. Μην περιοριστείτε στη μελέτη των λυμένων υποδειγμάτων γιατί πρέπει να είστε σε θέση να ανταποκριθείτε στα θέματα των εξετάσεων βάσει των γνωστικών σας εφοδίων. Τα μαθήματα αυτά απαιτούν ένα υπόβαθρο σχετικών γνώσεων και, αν δεν το έχετε, θα πρέπει να επιστρέψετε στην ύλη των σχολικών βιβλίων μέχρι να καλύψετε τα κενά σας.

Το μυστικό βρίσκεται στο να βάζετε στόχους που μπορείτε να επιτύχετε. Ο στόχος: «Δεν θα βγω καθόλου καθ’ όλη την εξεταστική και θα μελετάω από το πρωί έως το βράδυ» αποτελεί μία παγίδα που θα σας οδηγήσει με βεβαιότητα στην αποτυχία και την απογοήτευση. Χωρίστε την ύλη που πρέπει να καλύψετε σε μέρη και καθορίστε ότι θα μελετήσετε ένα από αυτά τα μέρη κάθε ημέρα. Ακολουθήστε με ακρίβεια το πρόγραμμά σας και ποτέ μην το παραβείτε. Έτσι, θα γνωρίζετε αν έχετε τον χρόνο να βγείτε και αν είστε εντάξει με τις υποχρεώσεις σας.

Κύριος στόχος αυτής της τεχνικής είναι να κατορθώσετε να μελετήσετε αποτελεσματικά χωρίς να επιβαρυνθείτε υπερβολικά σε άλλους τομείς. Δυστυχώς, κατά την εξεταστική περίοδο θα πρέπει να κάνετε ορισμένες «θυσίες», προκειμένου να αντεπεξέλθετε στις ακαδημαϊκές σας υποχρεώσεις. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι θα πρέπει να ακολουθήσετε ένα «απάνθρωπο» πρόγραμμα μελέτης, γιατί, όπως διαπιστώσατε και η ίδια, τότε κατορθώνετε μάλλον το αντίθετο.

Πώς μπορώ να κατανείμω τον χρόνο μου στην εξεταστική περίοδο;

Το βασικό είναι ότι απαιτείται ένα «κρίσιμο ποσό χρόνου» που πρέπει να διαθέσετε για κάθε μάθημα. Δεν υπάρχει ένας γενικός κανόνας για το πώς θα κατανεμηθεί ο χρόνος αυτός και ο κάθε φοιτητής ή φοιτήτρια διαμορφώνουν τις δικές τους συνήθειες. Δεν έχει σημασία αν θα διαθέσετε αυτό τον χρόνο τμηματικά κατά τη διάρκεια του εξαμήνου ή συνολικά λίγο πριν από τις εξετάσεις, όσο το να διαθέσετε τον απαραίτητο χρόνο σε κάθε μάθημα.

Μπορώ να ολοκληρώσω τις σπουδές μου χωρίς να παρευρίσκομαι στα μαθήματα;

Θεωρητικά κάτι τέτοιο είναι εφικτό, αλλά σε ορισμένες σχολές υπάρχουν εργαστήρια και πρακτικές ασκήσεις που απαιτούν την παρουσία σας. Γενικά, λιγότερες απαιτήσεις παρουσιών έχουν οι θεωρητικές σχολές, αλλά καλό θα ήταν να ενημερωθείτε για το πρόγραμμα σπουδών από τις γραμματείες των σχολών που σας ενδιαφέρουν πριν κάνετε την επιλογή σας.