Κατάθλιψη

Κεφάλαιο από το βιβλίο Μιλήστε με έναν ειδικό, των Γ. Ευσταθίου, Φ. Λέκκα, Χ. Βαρβέρη, & Ε. Κονσουλίδου.

Κατά διαστήματα, η πεσμένη διάθεση είναι μία συναισθηματική κατάσταση αρκετά φυσιολογική. Όταν, ωστόσο, κυριαρχούν το αίσθημα αβοηθητότητας και η απελπισία χωρίς να υποχωρούν με την πάροδο του χρόνου, τότε μπορεί να υπάρχει κατάθλιψη. Πρόκειται για μία συναισθηματική διαταραχή που εμποδίζει το άτομο να λειτουργήσει ικανοποιητικά και να απολαύσει τη ζωή. Στη βαριά μορφή της, μπορεί ακόμη και κάτι απλό, όπως το να περάσει κανείς απλώς την ημέρα του, να φαίνεται δύσκολο, δίνοντας την αίσθηση ότι υπερβαίνει τις δυνάμεις του, ή και να σκέφτεται να θέσει τέρμα στη ζωή του. Παρότι η κατάθλιψη μπορεί να εκδηλώνεται με διαφορετικό τρόπο από άτομο σε άτομο και από ηλικία σε ηλικία, εντούτοις στην πλειονότητα των περιπτώσεων τα συνήθη συμπτώματά της είναι:

  • Αίσθημα απελπισίας και αβοηθητότητας: το άτομο τα «βλέπει όλα μαύρα», αισθάνεται ότι τίποτα δεν πρόκειται να πάει καλύτερα και δεν μπορεί να γίνει τίποτα για να βελτιωθεί η κατάστασή του.
  • Απώλεια του ενδιαφέροντος για φίλους, δραστηριότητες και οτιδήποτε στο παρελθόν δημιουργούσε χαρά και ευχαρίστηση (π.χ. χόμπι, κοινωνικές δραστηριότητες, σεξ).
  • Αίσθημα διαρκούς κόπωσης.
  • Αλλαγές στην όρεξη και αυξομειώσεις του σωματικού βάρους.
  • Αλλαγές στον ύπνο (είτε αϋπνία, ειδικά με τη μορφή της πολύ πρωινής αφύπνισης, είτε υπνηλία στο μεγαλύτερο μέρος της ημέρας).
  • Δυσκολία στη συγκέντρωση και αίσθηση ότι είναι δύσκολο να διεκπεραιωθούν έργα και καθήκοντα που μέχρι πρότινος γίνονταν με ευκολία. Το άτομο δυσκολεύεται να εστιάσει την προσοχή του, να θυμηθεί πράγματα, ή να λάβει αποφάσεις.
  • Καταιγισμός αρνητικών σκέψεων για τον εαυτό, τη ζωή και το μέλλον, τις οποίες το άτομο δεν μπορεί να ελέγξει.
  • Θυμός ή ευερεθιστότητα (ειδικά στην περίπτωση των αντρών): το άτομο γίνεται ευερέθιστο, νευρικό και ευέξαπτο, βιώνει μία αίσθηση εσωτερικής ανησυχίας. Το επίπεδο ανοχής και ανεκτικότητάς του είναι χαμηλό, νιώθει ενόχληση από όλους και όλα.
  • Καταναλώνει μεγαλύτερη ποσότητα αλκοόλ, καπνίζει περισσότερο, προβαίνει σε απερίσκεπτες και επικίνδυνες συμπεριφορές.
  • Απώλεια ενέργειας: αίσθηση κόπωσης, βραδύτητα, σωματική εξασθένιση. Το άτομο μπορεί να νιώθει ότι ακόμη και ένα ασήμαντο έργο το εξαντλεί ή ότι του παίρνει πολύ παραπάνω χρόνο για την ολοκλήρωσή του.
  • Αυτομομφή: ισχυρό αίσθημα αναξιότητας ή ενοχής. Το άτομο κρίνει αυστηρά τον εαυτό του για υποκειμενικώς αντιλαμβανόμενα λάθη και ελαττώματα.
  • Ανεξήγητοι πόνοι και σωματικές ενοχλήσεις: αύξηση των σωματικών ενοχλήσεων, όπως πονοκέφαλοι, πόνοι στην πλάτη, στο στομάχι και στους μυς.

Η κατάθλιψη μπορεί να έχει διαβρωτική επίδραση στην καθημερινή ζωή του ατόμου, αλλά και των οικείων του. Οι σημαντικοί τομείς που επηρεάζονται είναι οι εξής:

  • Το κίνητρο. Η κατάθλιψη επηρεάζει τον βαθμό κινητοποίησης και το κίνητρο για δράση. Το άτομο νιώθει απάθεια, χωρίς να έχει τις δυνάμεις ή το ενδιαφέρον να εμπλακεί σε οποιαδήποτε δραστηριότητα. Έχει την αίσθηση ότι δεν αξίζει να κάνει τίποτα, ότι όλα είναι ανούσια, άσκοπα και κάθε προσπάθεια μάταιη. Συχνά νιώθει σαν να «σέρνεται» και ότι πρέπει να πιέσει τον εαυτό του για να κάνει ακόμη και τα πιο απλά πράγματα.
  • Τα συναισθήματα. Ένα από τα κύρια συμπτώματα της κατάθλιψης είναι η ανη- δονία, η οποία αφορά στην απώλεια της δυνατότητας βίωσης ευχαρίστησης. Χαρακτηριστικό είναι ότι ακόμη και όταν το άτομο καταφέρει να βρεθεί σε μία κατάσταση που παλαιότερα του ήταν ευχάριστη (π.χ. έξοδος με παρέα), βυθίζεται σε μεγαλύτερη θλίψη επειδή συνειδητοποιεί ότι δεν μπορεί να χαρεί τίποτα. Η ζωή φαίνεται εντελώς άδεια. Όμως, παρότι χάνει την ικανότητα βίωσης θετικών συναισθημάτων, τα αρνητικά συναισθήματα, όπως ο θυμός, η θλίψη, η απόγνωση, ο φθόνος και η ζήλια για τους άλλους που φαίνεται ότι είναι ή και ότι περνούν καλά, αυξάνονται και επικρατούν.
  • Οι σκέψεις. Η κατάθλιψη επηρεάζει τις σκέψεις με δύο τρόπους. Κατ’ αρχάς, επηρεάζει τη συγκέντρωση και τη μνήμη. Το άτομο δεν μπορεί να εστιάσει την προσοχή του ακόμη και σε απλά πράγματα (π.χ. να παρακολουθήσει μία εκπομπή στην τηλεόραση ή να διαβάσει). Επίσης, ξεχνά και δεν μπορεί να θυμηθεί ειδικά θετικά γεγονότα, ενώ θυμάται πολύ έντονα καθετί αρνητικό. Επιπλέον, επηρεάζει τις σκέψεις που κάνει για τον εαυτό, το μέλλον και τον κόσμο. Το άτομο έχει την τάση να βλέπει τον εαυτό του ως κατώτερο, ελλιπή, κακό και άχρηστο. Το μέλλον και ο κόσμος που το περιβάλλει μοιάζουν απειλητικά, καθώς θεωρούνται πρόσθετες και μόνιμες πηγές ματαιώσεων και απογοητεύσεων.
  • Η συμπεριφορά. Το άτομο που πάσχει από κατάθλιψη έχει την τάση να κάνει όσο το δυνατόν λιγότερα και να ασχολείται με ελάχιστες μόνο δραστηριότητες. Νιώθει διαρκώς την ανάγκη να αποσυρθεί κοινωνικά και αποφεύγει δραστηριότητες και καταστάσεις που στο παρελθόν τού ήταν ευχάριστες.
  • Οι κοινωνικές σχέσεις. Οι κοινωνικές σχέσεις επηρεάζονται από την κατάθλιψη, καθώς το άτομο συστηματικά αποφεύγει δραστηριότητες ή καταστάσεις όπου υπάρχει η παρουσία άλλων ανθρώπων. Πολύ συχνά βρίσκει δικαιολογίες για να αρνηθεί προσκλήσεις και προτάσεις.

Η κατάθλιψη, τέλος, αποτελεί σοβαρό παράγοντα κινδύνου για αυτοκτονία. Η βαθιά απελπισία και η αίσθηση αβοηθητότητας που τη συνοδεύουν ενδέχεται να κάνουν το άτομο να νιώσει ότι η μόνη λύση και έξοδος διαφυγής από αυτή την ανυπόφορη κατάσταση είναι η αυτοκτονία.

Σε πολλά μηνύματα θίγεται το θέμα του αυτοκτονικού ιδεασμού σε κάποιο αγαπημένο πρόσωπο. Πρόκειται για ένα εξαιρετικά ψυχοπιεστικό γεγονός, καθώς από τη μία πυροδοτείται το αίσθημα ευθύνης και η αγωνία να αποτραπεί μία τέτοια πράξη, και από την άλλη το άτομο έρχεται αντιμέτωπο με τη συνειδητοποίηση της αδυναμίας του να αλλάξει γνώμη στο αγαπημένο πρόσωπο.

Όσον αφορά στους παράγοντες κινδύνου για την εμφάνιση κατάθλιψης, συνήθως επικρατεί ένας συνδυασμός βιολογικών, ψυχολογικών και κοινωνικών παραγόντων. Ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο για την εκδήλωση κατάθλιψης παίζουν οι διαπροσωπικές σχέσεις, οι προσωπικές επιλογές αλλά και οι στρατηγικές αντιμετώπισης που έχει ή δεν έχει το άτομο. Μεταξύ αυτών των παραγόντων, η τελειοθηρία συνδέεται πολύ συχνά με προβλήματα διάθεσης. Αυτό συμβαίνει διότι πρόκειται για μία παγίδα που εγκλωβίζει το άτομο κάνοντάς το να νιώθει αδικαιολόγητα αποτυχημένο. Ειδικότερα, το άτομο θέτει υψηλούς στόχους και κριτήρια επίδοσης με αποτέλεσμα να πιέζει τον εαυτό του, αλλά παρ’ όλα αυτά είναι πολύ πιθανό να μην καταφέρει να ικανοποιήσει τα κριτήρια αυτά, δεδομένου ότι ποτέ τίποτα δεν είναι τέλειο και πάντα υπάρχει περιθώριο βελτίωσης. Έτσι, είτε αποτυγχάνει είτε απλώς κατορθώνει να ικανοποιήσει τους στόχους που έθεσε. Ωστόσο, και σε μία τέτοια περίπτωση δεν βιώνει αυτό που κατόρθωσε ως επιτυχία, αλλά ως υποχρέωση ή καθήκον, καταλήγοντας να εγκλωβιστεί σε μία κατάσταση που είτε αποτυγχάνει είτε απλώς κάνει αυτό που πρέπει, χωρίς ποτέ τίποτα να θεωρείται προσωπική επιτυχία.

Τέλος, στην περίπτωση της κατάθλιψης μπορεί να υπάρχει δυσκολία του ατόμου να αναζητήσει επαγγελματική βοήθεια, δεδομένου ότι εκλαμβάνει το πρόβλημα ως μία προσωπική αδυναμία την οποία απαιτεί από τον εαυτό του να την ξεπεράσει μόνο του. Ωστόσο, ακριβώς επειδή η κατάθλιψη επηρεάζει κάθε πλευρά της ζωής του, η προσδοκία αυτή είναι ανέφικτη. Έτσι, βρίσκεται παγιδευμένο σε έναν φαύλο κύκλο, όπου όσο προσπαθεί μόνο του τόσο απογοητεύεται, και όσο απογοητεύεται τόσο αποσύρεται από τους άλλους και από μία ενδεχόμενη βοήθεια και υποστήριξη, θεωρώντας ότι είναι ανάξιο αυτής. Ιδιαίτερα δύσκολη γίνεται η αναζήτηση βοήθειας σε κάποιες ειδικές συνθήκες όπου εκδηλώνονται προβλήματα διάθεσης, όπως αυτές της συνταξιοδότησης και της λοχείας, που θίγονται, επίσης, σε κάποια μηνύματα.

Αντιπροσωπευτικά μηνύματα

Δεν είμαι καλά. Αφήνω τη ζωή μου να περνάει κι εγώ δεν κάνω τίποτα. Δεν ξέρω τι έπαθα. Κουράστηκα, έτσι ήμουν πάντα; Δεν ξέρω… ή μάλλον ξέρω… ξέρω ότι δεν ήμουν έτσι πάντα. Κι αυτό το κάνει ακόμη πιο δύσκολο. Δύσκολο να αποδεχθώ αυτό τον καινούργιο εαυτό που δεν έχει διάθεση να ασχοληθεί με τίποτα, που μου γκρεμίζει όσα χρόνια ολόκληρα έχτιζα. Έχω αφήσει ουσιαστικά το μεταπτυχιακό μου, έχω απομακρυνθεί από όλους, νιώθω ότι δεν με ενδιαφέρει τίποτα. Στενοχωριέμαι γι’ αυτό – σκέφτομαι τον εαυτό μου μήνες πριν να τρέχει, να έχει άγχος και αγωνία, στόχους, να φαντάζομαι το μέλλον μου, να πετυχαίνω πράγματα, να γελάω… Και δεν μπορώ να καταλάβω τι έγινε. Θέλω να γίνω όπως πριν, αλλά μένω στο να στενοχωριέμαι που πια δεν μπορώ να κάνω τίποτα. Νιώθω ότι δεν ήμουν ποτέ διαφορετική, ότι ποτέ δεν έκανα πράγματα, ότι αυτός ο άνθρωπος που νοσταλγώ και σχεδόν ζηλεύω δεν ήμουν εγώ. Πάνε τουλάχιστον 6 μήνες που συμβαίνει αυτό. Ξεκίνησε με μία απογοήτευση και μία μακρά πιεστική περίοδο. Ένιωθα πολύ πιεσμένη για καιρό, ένιωθα ότι έχω ανάγκη από ένα διάλειμμα από όλους και όλα. Αυτό το διάλειμμα δεν το έκανα ποτέ. Ένιωθα πιεσμένη γιατί το πρόγραμμά μου ήταν πιεστικό για πολύ καιρό, ήμουν σε μία πόλη που δεν είχα φίλους και γενικώς στη ζωή μου είχα μόνο στόχους – στόχους, όμως, που η ενδεχόμενη επίτευξή τους με γέμιζε χαρά. Τόσο που όταν έβρισκα χρόνο ήμουν πολύ κοινωνική, χαρούμενη, και όλοι το παρατηρούσαν. Μετά ξεκίνησα να στενοχωριέμαι και να μην μπορώ. Τώρα τα έχω παρατήσει όλα και δεν έχω τίποτα. Θέλω να μου πείτε πώς να ξυπνήσω αύριο και να χαμογελάω. Να καθίσω στο γραφείο μου και να συνεχίσω να διαβάζω από εκεί που σταμάτησα και να είμαι χαρούμενη. Να βρω τον εαυτό που αν δεν έκανε κάτι για μία ημέρα ένιωθε ότι πήγε χαμένη. Αυτή τη στιγμή βλέπω τους μήνες να περνούν και λέω και τι έγινε… μόνο θεωρητικά στενοχωριέμαι. Δεν κάνω τίποτα. Δεν θέλω να είμαι έτσι. Αλλά δεν κάνω τίποτα για να το αλλάξω. Έχω παρατήσει πράγματα που δεν μου τα χάρισε κανένας. Χαράμισα όλους μου τους κόπους, όλες τις προσπάθειες. Νιώθω ότι είναι άδικο αυτό. Ότι δεν είχα δικαίωμα να το κάνω. Είναι σαν να είμαι εχθρός του εαυτού μου. Δεν μπορώ να συμβιβαστώ με το γεγονός ότι έχω χάσει τόσο καιρό από τη ζωή μου. Ήμουν στο τέλος του μεταπτυχιακού μου και το παράτησα, είχαν αρχίσει να πραγματοποιούνται οι πιο υψηλοί μου στόχοι κι εγώ… δεν ξέρω τι έπαθα. Δεν ξέρω αν θα μπορέσω να μου το συγχωρήσω ποτέ για να συνεχίσω. Δεν ξέρω τι να κάνω. Βάζω στο μυαλό μου ιδέες και πρόγραμμα για να επανορθώσω, για να αρχίσω σιγά σιγά να επανακάμπτω, και δεν κάνω τίποτα. Πείτε μου τι να κάνω. Θα είμαι για πάντα έτσι; Αν στο μέλλον μού συμβεί μία πραγματική δυσκολία τι θα κάνω; Δεν θέλω να πάω σε ψυχολόγο. Δεν μπορεί να με βοηθήσει. Εγώ μόνο μπορώ να το κάνω. Πώς όμως; Δεν θέλω να χάσω άλλο χρόνο… Δεν θέλω η ζωή μου να είναι έτσι.

Θέλω να κλείσω τα μάτια μου κι όταν τα ανοίξω να είμαι όπως ήμουν πριν από 6 μήνες. Αγχωμένη και πιεσμένη μα με ενδιαφέροντα, στόχους, ανησυχίες για το μέλλον μου και όλα. Είναι σαν να παραιτήθηκα από τη ζωή μου την ίδια. Περνά η ζωή κι εγώ κάθομαι ατάραχη και σκέφτομαι πώς ξεκίνησε όλο αυτό, αλλά δεν κάνω τίποτα για να το αλλάξω. Και μου φαίνεται αδύνατο πια. Σαν να αποσύρθηκα από τη ζωή και να έγινα απλός παρατηρητής της. Δεν κοιμάμαι καλά, πετάγομαι και σκέφτομαι όλη την ώρα “είναι δυνατό να μην κάνω τίποτα, είναι δυνατό να κάθομαι έτσι; Εγώ που δεν προλάβαινα, εγώ που…” Και οι υποχρεώσεις περιμένουν. Μόνο σκέψεις, σκέψεις, όλη την ώρα σκέψεις… που προσπαθώ να σταματήσω και δεν μπορώ. Έπαψα να είμαι κοινωνική, γενικά έχω μετατραπεί σε έναν άνθρωπο που μόνο οίκτο μπορεί να μου προκαλέσει. Δεν είμαι εγώ αυτή. Δεν θέλω να είμαι.

Νομίζω ότι οι συναισθηματικές μεταπτώσεις ήταν ένα από τα στοιχεία του χαρακτήρα μου… Η διάθεσή μου αλλάζει τόσο γρήγορα και αναπάντεχα, ώστε δυσκολεύομαι να προγραμματίσω πράγματα από τον φόβο ότι δεν θα είμαι σε θέση να τα φέρω σε πέρας… Το πρόβλημα είναι ότι τα τελευταία δύο χρόνια, οι μεταπτώσεις μου είναι πολύ έντονες, δηλαδή μέσα σε μία εβδομάδα, τις πέντε ημέρες έχω πλέον άσχημη διάθεση και τις άλλες προσπαθώ να την αλλάξω…

Ήμουν και είμαι τελειομανής και προσπαθώ σχεδόν με πείσμα να στηρίζομαι στις δικές μου δυνάμεις και μέχρι τώρα τα έχω καταφέρει. Τον τελευταίο καιρό όμως νιώθω ότι είναι πολύ δύσκολο να βοηθήσω τον εαυτό μου να βγει από αυτή την καταθλιπτική κατάσταση. Έχω όλα τα συμπτώματα που ορίζουν την κατάθλιψη, απώλεια δύναμης και ενέργειας, αρνητικά συναισθήματα, φόβο για το μέλλον, αίσθηση ανημπόριας, νιώθω ότι θέλω να κλαίω για ώρες, σπάνια βρίσκω πράγματα που νομίζω ότι θα μου έδιναν χαρά… και όταν πιέζομαι να βγω για καφέ ή να πάω σε ένα πάρτι, απογοητεύομαι περισσότερο γιατί δεν νιώθω τίποτα… δεν με γεμίζει ούτε κι αυτό. Δυο-τρεις φορές ένιωθα τόσο άσχημα και τα έβλεπα όλα τόσο μάταια, χωρίς δυνατότητα να ξεφύγω, που ήθελα να τελειώσω εκείνη τη στιγμή, δεν ήθελα πια να ζω έτσι, είχα κουραστεί να προσπαθώ, ήθελα να παραιτηθώ… Κάτι μέσα μου, όμως, φαίνεται ότι με κρατάει ακόμη… και τότε η μόνη μου διέξοδος είναι ο ύπνος, η φυγή σε μία κατάσταση όπου δεν υπάρχει φόβος, ανασφάλεια, πόνος, χρόνος και όλα είναι απλά…

Ξέρω ότι και οι κρίσεις υπερφαγίας που έχω όταν είμαι πολύ χάλια, οφείλονται στην ψευδαίσθηση ότι θα ηρεμήσω για λίγο και θα νιώσω καλά. Δεν ξέρω αν το γεγονός ότι σπουδάζω κοινωνικές επιστήμες και ότι γνωρίζω αρκετά από τα διαβάσματά μου μέχρι τώρα με βοηθάει ή με εμποδίζει από το να αντιμετωπίσω μόνη μου την κατάσταση αυτή… Θέλω να αποφύγω να πάω σε ειδικό, γιατί φοβάμαι ότι θα απογοητευτώ πολύ περισσότερο από τον εαυτό μου, αν συνειδητοποιήσω ότι δεν μπορώ να τα καταφέρω μόνη μου… Το ξέρω ότι η οικογένειά μου είναι δύσκολο να με καταλάβει, τους στενοχωρώ με τη συμπεριφορά μου, τους λέω ότι δεν υπάρχει τρόπος να με βοηθήσουν, και αισθάνομαι χειρότερα όταν βλέπω ότι η διάθεσή μου επηρεάζει αρνητικά και τους άλλους… Οι αδελφικές μου φίλες μού λένε ότι κουράστηκα πολύ τελευταία και πίεσα τον εαυτό μου για να πετύχω (φέτος υπολογίζω να πάρω το δεύτερο πτυχίο, αφού έδωσα κατατακτήριες, συνεχώς γέμιζα τον χρόνο μου με δραστηριότητες, ξένες γλώσσες και εθελοντική προσφορά), ίσως εμμένω σε ένα “ιδανικό” εγώ, γι’ αυτό και αντιδρά με κατάπτωση ο οργανισμός μου. Μακάρι να είναι τόσο απλά τα πράγματα.

Αποφάσισα να σας γράψω για να μιλήσω σε κάποιους που θα μπορούσαν να με καταλάβουν, με την ελπίδα να ακούσω κάτι ενθαρρυντικό… Έχω ανάγκη να νιώσω καλά και να κάνω μία καινούργια αρχή… να ζήσω πραγματικά! Σας ευχαριστώ.

Εδώ και δέκα χρόνια πάσχω από κατάθλιψη. Κατά καιρούς παίρνω αντι- καταθλιπτικά και νιώθω καλύτερα. Τώρα είμαι και πάλι σε φάση θεραπείας με φαρμακευτική αγωγή. Αισθάνομαι ότι η ζωή μου είναι ένα μεγάλο λάθος. Συνεχώς θέλω να κοιμάμαι και νιώθω ασφαλής μόνο μέσα στο σπίτι. Ένα συνεχές αίσθημα κόπωσης και κενού. Νιώθω τις δυνάμεις μου να με εγκαταλείπουν. Και η πιο μικρή απόφαση μου φαίνεται βουνό. Ακόμη και μία έξοδος με φίλους. Μόνο τύψεις και ενοχές κατοικούν στο μυαλό μου και αλλόκοτες σκέψεις χωρίς βάση. Έμμονες ιδέες που δεν με αφήνουν να ησυχάσω. Ο ύπνος πραγματικά είναι λύτρωση, μόνο που και γι’ αυτό νιώθω ένοχη. Το μέλλον μού φαίνεται μαύρο και η ιδέα ότι θα παρακολουθώ τις ζωές γνωστών και φίλων με τρελαίνει. Νομίζω θα πεθάνω μόνη χωρίς παιδιά, χωρίς οικογένεια. Πιστεύω πως ο Θεός για κάποιον λόγο με τιμωρεί, αλλά δεν ξέρω γιατί. Μισώ όσους είναι ευτυχισμένοι και συχνά με πιάνω να εύχομαι τον θάνατο άλλων ανθρώπων. Μετά με πνίγουν οι τύψεις και περιμένω μία ακόμη τιμωρία από τον Θεό. Σκέφτομαι ότι όσο καλά και αν νιώσω με τη θεραπεία, θα είναι κάτι τεχνητό και πως σύντομα θα ξανακυλήσω. Δηλαδή, μία ζωή φάρμακα. Με τρελαίνει.

Ώρες ώρες σκέφτομαι πως όλα είναι μάταια, ότι δεν υπάρχει διέξοδος. Όλα μοιάζουν να δρουν εναντίον μου. Νιώθω μόνη, περικυκλωμένη από φοβίες που δεν μπορώ να αντιμετωπίσω. Νιώθω να πνίγομαι στο σκοτάδι. Κάτι κακό έρχεται, κάτι θα πάθω. Νομίζω πως ξαναζώ μία κατάσταση που έχω ξαναπεράσει, και φοβάμαι ξέροντας ότι θα με στριμώξει, θα μου πάρει κάθε θετική ενέργεια, κάθε ελπίδα, και θα μου φέρει σκέψεις επικίνδυνες, σκέψεις που δεν μπορώ να χειριστώ. Θα με καταπλακώσει το άγχος και η στενοχώρια, μέχρι να μην μπορώ να αντισταθώ άλλο, μέχρι να ξεψυχήσω.

Τρέμω το καθετί που δεν μπορώ να αντιμετωπίσω, είναι το αδύνατο σημείο μου, νιώθω εντελώς αδύναμη απέναντι σε δυσάρεστες σκέψεις, αφού δεν έχω από κάπου να πιαστώ, κάτι που θα με κάνει να νιώσω ευχάριστα, έστω για λίγο. Τόσο ώστε να δω το φως πέρα από το σκοτάδι, το φως που θα μου δείξει τον δρόμο, ώστε να νιώσω ότι υπάρχει διαφυγή, ότι μπορώ να πολεμήσω τις φοβίες μου χωρίς να χρειαστεί να ξαναπέσω σε κώμα, χωρίς να αδρανήσω ψυχικά.

Δεν μπορώ άλλο, θέλω μία αλλαγή, βαρέθηκα να κοροϊδεύω τον εαυτό μου λέγοντας πως όλα θα καλυτερέψουν. Έχω απογοητευτεί, οι δυνάμεις μου στέρεψαν, όσο άντεξα άντεξα, ο κατήφορος έχει ξαναρχίσει και αυτή τη φορά δεν θα υπάρξει κάτι να με σταματήσει, να με σώσει από τον χαμό. Χρειάζομαι βοήθεια, αλλά ξέρω πως δεν υπάρχει κάποιος να μου τη δώσει. Τα μόνα πράγματα που δίνονται απλόχερα είναι το ψέμα, η υποκρισία, η κακία και ο παραμερισμός. Δεν ξέρω τι άλλο να κάνω για να βγω από τον βούρκο. Κλείνομαι στον εαυτό μου και προσπαθώ να βρω λύση, αλλά τίποτα. Οι ίδιες σκέψεις, οι ίδιες στενοχώριες, τα ίδια χαμένα όνειρα. Νιώθω αδικημένη, κάποιος θέλει το κακό μου και δεν μπορώ να το αντιμετωπίσω, δεν έχω τη δύναμη, την αυτοπεποίθηση. Έχω γνωρίσει μόνο την κακή πλευρά των πραγμάτων, έχω εθιστεί με την απογοήτευση. Προσπαθώ να μην το βγάλω προς τα έξω, να κρατάω για μένα τη θλίψη, παίζοντας θέατρο. Θέλω να κρύψω τη μαυρίλα που έχω μέσα μου, με μία μαγική εικόνα που στήνω γύρω μου.

Είμαι πρωτοετής φοιτητής. Από τον Φλεβάρη έχω διαπιστώσει κάποια προβλήματα με τον εαυτό μου που με έχουν αναστατώσει. Όταν κατά τη διάρκεια της εξεταστικής περιόδου πιέστηκα πολύ με το διάβασμα, άρχισαν να εμφανίζονται κάποιοι πολύ δυνατοί πονοκέφαλοι που διαρκούσαν σχεδόν όλη την ημέρα. Δεν είχα παρόμοια εμπειρία στο παρελθόν και σχεδόν πανικοβλήθηκα, χωρίς ωστόσο να πάω σε γιατρό.

Η συνεχιζόμενη αυτή κατάσταση μου δημιούργησε πολύ βαθιά θλίψη και άγχος. Άρχισα από τότε να σκέφτομαι όλο δυσάρεστα πράγματα και γενικά να είμαι πολύ άσχημα ψυχολογικά. Πρέπει εδώ να πω πως πάντοτε ήμουν πολύ μοναχικό άτομο και η μοναξιά μου αυτή άρχισε να με “πνίγει”. Όταν πήγαινα ακόμη στο λύκειο (δηλαδή μέχρι και πέρυσι), η κατάσταση αυτή (το γεγονός ότι δεν είχα μεγάλο κύκλο φίλων και το ότι δεν έβγαινα σχεδόν καθόλου από το σπίτι για διασκέδαση κ.λπ.) δεν με ενοχλούσε σχεδόν καθόλου διότι ήμουν πολλές ώρες στο σχολείο με τους φίλους, είχα απασχόληση συνεχή, αλλά κυρίως είχα ΕΛΠΙΔΑ για το μέλλον. Με ενοχλούσε, όμως, ενδόμυχα το γεγονός ότι δεν έβγαινα συχνά, ή και ακόμη ότι δεν έβρισκα μία κοπέλα για σχέση (μάλιστα, το ότι ενώ είχα ευκαιρίες στον τομέα αυτό τις “κλότσησα” για χάρη των μαθημάτων με θλίβει αφάνταστα τώρα πια).

Γενικά, έβλεπα την είσοδό μου στο πανεπιστήμιο σαν μία τεράστια καμπή στη ζωή μου, η οποία ως εκ θαύματος θα με έκανε ευτυχισμένο και ολοκληρωμένο άνθρωπο. Οι δυσκολίες όμως που συνάντησα, το γεγονός ότι τον πρώτο καιρό (Α΄ εξάμηνο) δεν είχα βρει σχεδόν καθόλου φίλους, ούτε βέβαια και κάποια κοπέλα, με τσάκισαν. Ο φοβερός συνδυασμός της τραγικής διάψευσης των ελπίδων, της μοναξιάς, του άγχους για το διάβασμα και των ισχυρών πονοκεφάλων με διέλυσαν. Θυμάμαι πως ήθελα συνέχεια να κλαίω (αν και τις πιο πολλές φορές συγκρατιόμουν) και σκεφτόμουν τις περασμένες περιόδους της ζωής μου σαν έναν χαμένο για πάντα “παράδεισο”. Στο λεωφορείο που πήγαινα στη σχολή ένιωθα τόσο μόνος (!) ενώ ήμουν δίπλα στους ανθρώπους και αισθανόμουν σαν να μην είμαι τίποτα για τους άλλους, ανάξιος ακόμη και για ένα απλό βλέμμα ενός κοριτσιού. Ένιωθα πολύ παράξενα, σαν να μη βρισκόμουν πια στον κόσμο αυτό, να ήμουν στον κόσμο μου, σχεδόν έχανα επαφή με την πραγματικότητα (περίπου…). Είχα παράξενες ιδέες, αισθανόμουν σαν μην είμαι ο εαυτός μου. Άλλοτε, αισθανόμουν σαν να μην μπορώ να κάνω κάποια απλά πράγματα (να διαβάσω, π.χ.) καθώς το μυαλό μου ήταν εντελώς μπερδεμένο και συγχυσμένο. Η κατάσταση αυτή άρχισε κατά τα τέλη Φλεβάρη και χειροτέρευσε τον Μάρτη.

Την περίοδο εκείνη έκανα πολλές αλλαγές στη ζωή μου, και συγκεκριμένα έγινα πολύ πιο κοινωνικός, έκανα πολλούς νέους φίλους από τη σχολή μου, ενώ αποκατέστησα τις επαφές μου με παλιούς μου φίλους από το σχολείο, πράγμα πάρα πολύ θετικό. Από τις αρχές του Απρίλη και μετά, η κατάσταση βελτιώθηκε σημαντικά χωρίς όμως να εξαφανιστεί. Συχνά είμαι πολύ άσχημα (μια τεράστια θλίψη με “πλακώνει” και γενικά ένα φοβερό αίσθημα ΑΔΙΕΞΟΔΟΥ που όμως όταν βγαίνω έξω με τους φίλους μου εξαφανίζεται ως διά μαγείας). Υποθέτω πως μου έλειψε τραγικά η ανθρώπινη επαφή και τώρα το πληρώνω.

Κατάλαβα πως κατά πάσα πιθανότητα πάσχω από κατάθλιψη και έψαξα να μάθω γύρω από αυτήν. Πρέπει εδώ να πω ότι και η σκέψη ακόμη πως είμαι ψυχικά άρρωστος με πανικοβάλλει. Ποτέ δεν είχα ψυχολογικά προβλήματα στο παρελθόν, ούτε στην οικογένειά μου υπήρξε ποτέ τέτοια περίπτωση, και τώρα φοβάμαι πολύ. Μάλιστα, φοβάμαι πάρα πολύ (“τρέμω”!) όταν αναρωτιέμαι μήπως είμαι σοβαρά άρρωστος (η λέξη “σχιζοφρένεια” με τρομοκρατεί).

Οι γονείς μου με στηρίζουν, ωστόσο πρέπει να πω πως παλαιότερα ο πατέρας μου με πίεζε πολύ στο θέμα του διαβάσματος, χωρίς ουσιαστικά λόγο αφού εγώ ήμουν πάντοτε πολύ επιμελής. Τώρα έχει καταλάβει το λάθος του και έχει αλλάξει. Πρέπει να πω πως η πίεση αυτή δεν ήταν άμεση, ωστόσο επηρέαζε το οικογενειακό κλίμα δημιουργώντας μία φοβερή ατμόσφαιρα άγχους για το πώς εγώ θα τα πάω στα μαθήματά μου – ο πατέρας μου, δηλαδή, μου μετέδιδε ένα “βουβό” άγχος που με πίεζε πάρα πολύ.

Όλα αυτά βέβαια τα ανακαλύπτω εκ των υστέρων. Τότε ακόμη δεν με αναστά- τωναν. Τώρα, όμως, δεν μπορώ να τα αντέξω πια. Η οικογένεια αποτελείται μόνο από τους γονείς μου και εμένα, ενώ οι υπόλοιποι συγγενείς μένουν μακριά από την περιοχή μας. Παρεμπιπτόντως, πάντοτε με ενοχλούσε αυτή η “απομόνωσή” μας, καθώς δεν έχουμε ούτε κάποιο χωριό να πάμε τις γιορτές, τις οποίες περνούσαμε πάντα μόνοι (πάντως να ξεκαθαρίσω: τους γονείς μου τους υπεραγαπώ).

Τώρα είμαι, όπως και προηγουμένως είπα, καλύτερα, ωστόσο το άγχος λόγω των επικείμενων εξετάσεων επανέρχεται. Φοβάμαι μήπως τελικά χάσω τη χρονιά μου. Φοβάμαι μήπως τελικά τρελαθώ! Τις επόμενες ημέρες θα επισκεφτώ ψυχο- λόγο, κάτι που μάλλον άργησα να κάνω. Ξέρετε, αισθάνομαι τη φαντασία μου φτωχή και το μυαλό μου συγχυσμένο. Είμαι δυστυχισμένος και μπερδεμένος και κυρίως φοβισμένος. Θα ήθελα να ρωτήσω μήπως εξελιχθεί η κατάστασή μου σε σχιζοφρένεια (μέχρι πριν από μερικούς μήνες δεν θα μπορούσα καν να φανταστώ πως θα συνέβαιναν σε μένα όλα αυτά…) και γενικά τι πρέπει να κάνω για να βγω από το αδιέξοδο. Θα με ενδιέφερε πολύ η άποψή σας.

Σας γράφω για τον εξής λόγο: εδώ και ένα διάστημα (έχει ξανασυμβεί όμως, δεν είναι η πρώτη φορά), νιώθω συνέχεια ότι θέλω να κλαίω. Κάποιες φορές δεν αντέχω και θέλω να πεθάνω, γιατί δεν μου αρέσει η ζωή. Η κατάσταση της ζωής μου γενικά έχει ως εξής: Μένω μόνη μου στην Αθήνα. Έχω πάρει το πτυχίο μου εδώ και 5 μήνες, αλλά πέρυσι δεν ήθελα να κάνω χαρτιά για μεταπτυχιακά. Φέτος έχω αλλάξει γνώμη και θέλω να φύγω για το εξωτερικό όσο πιο γρήγορα γίνεται. Δεν έχω σχέση. Έχω γνωρίσει ένα παιδί, αλλά αποφεύγω να τον παίρνω τηλέφωνο και αυτός δεν με παίρνει με τη σειρά του. Παρέες έχω, αλλά είναι όλοι σε φάση αναζήτησης, τι να κάνουν με τη ζωή τους, και δεν μπορούν να με “ανεβάσουν”. Το τελευταίο διάστημα έχω βαρεθεί να αδειάζω το τασάκι από τσιγάρα: καπνίζω πολύ περισσότερο απ’ ό,τι παλαιότερα. Γενικά, νομίζω ότι δεν κάνω τίποτα στη ζωή μου, και η αδερφή μου επιμένει να μου το θυμίζει. Δεν θέλω να δω ειδικό. Προτιμώ τη γνώμη σας, ανώνυμα, και κάποιες οδηγίες αυτοβοήθειας, αν είναι δυνατό. Σας ευχαριστώ.

Πώς μπορεί να στηρίξει κανείς έναν άνθρωπο που έχει τάσεις αυτοκτονίας; Όταν τα λόγια μας μοιάζουν να μην τον ωφελούν κι όταν καταρρέει μέσα στα χέρια μας κάθε προσπάθεια στήριξής του, τι να κάνουμε; Είναι αδύνατον να μπορέσουμε να τον αποτρέψουμε από το να προβεί στο απονενοημένο διάβημα; Δεν μπορούμε να τον αφήσουμε στιγμή μόνο γιατί ενδέχεται για τόσο λίγο να τον χάσουμε. Πώς να το αντέξω αυτό το πράγμα; Νιώθω η ίδια να καταρρέω, νιώθω να μου φεύγουν οι αντοχές αλλά δεν μου είναι βάρος. Δεν θα ήθελα με τίποτε να τον αφήσω να “φύγει”. Δεν μπορώ να τον βλέπω να υποφέρει έτσι, όλοι όσοι είμαστε κοντά του έχουμε καμφθεί και εκείνος το έχει καταλάβει και αυτό χειροτερεύει την κατάστασή του. Νομίζω ότι είμαι σε αδιέξοδο. Δεν θέλω να απομακρυνθώ για να γλιτώσω, αλλά να βρω το κουράγιο να το αντιμετωπίσω. Νιώθω μέσα μου ένα άδειασμα. Ευχαριστώ.

Συνήθεις ερωτήσεις και απαντήσεις

Πότε εμφανίζεται η κατάθλιψη;

Click to add your own text here

Πώς μπορεί να γίνει η διάγνωση της κατάθλιψης;

Click to add your own text here

Τι είναι η επιλόχεια κατάθλιψη;

Click to add your own text here

Εδώ και μία εβδομάδα νιώθω χάλια. Έχω κατάθλιψη;

Click to add your own text here

Νιώθω ότι βρίσκομαι σε αδιέξοδο και κάνω σκέψεις αυτοκτονίας.

Click to add your own text here

Πολλές φορές νιώθω ότι θέλω να πεθάνω.

Click to add your own text here

Έχω καταφέρει σημαντικά πράγματα στον επαγγελματικό και τον ακαδημαϊκό τομέα, αλλά δεν εκτιμώ τον εαυτό μου.

Click to add your own text here

Έχω ενοχές για τα πάντα.

Click to add your own text here

Είναι σωστό να νιώθω θλίψη όταν άλλοι έχουν σοβαρότερα προβλήματα;

Click to add your own text here

Να κάνω σχέση ή να περιμένω να περάσει η καταθλιπτική διάθεσή μου;

Click to add your own text here

Γιατί κάποιος που βγήκε στη σύνταξη εμφανίζει κατάθλιψη;

Click to add your own text here

Πώς να συμπεριφερθώ σε έναν φίλο με κατάθλιψη;

Click to add your own text here

Νομίζω ότι ο φίλος μου σκέφτεται να αυτοκτονήσει.

Click to add your own text here

Μπορώ να βοηθήσω μία φίλη που έκανε απόπειρες αυτοκτονίας;

Click to add your own text here

Είναι δύσκολη η σχέση με κάποιον που έχει κατάθλιψη;

Click to add your own text here

Τι είναι το «σύνδρομο αρωγής»;

Click to add your own text here

Πώς μπορώ να αντιμετωπίσω την κατάθλιψη;

Click to add your own text here

Είμαι τελειομανής και θέλω να ξεπεράσω μόνη μου την κατάθλιψη.

Click to add your own text here

Μπορώ μόνο με ένα βιβλίο αυτοβοήθειας να ξεπεράσω την κατάθλιψη;

Click to add your own text here

Μπορεί κάποιος να θεραπευθεί πλήρως από την κατάθλιψη;

Click to add your own text here

Έχω κατάθλιψη και παίρνω φάρμακα αλλά δεν νιώθω καλύτερα.

Click to add your own text here

Εκτός από τα φάρμακα, πώς μπορώ να αντιμετωπίσω την κατάθλιψη;

Click to add your own text here

Κάνω ψυχοθεραπεία για την κατάθλιψη αλλά νιώθω λίγο «περίεργα».

Click to add your own text here

Κάνω πολλά χρόνια θεραπεία για την κατάθλιψη χωρίς αποτέλεσμα.

Click to add your own text here

Κοντεύω να κόψω τα φάρμακα και τα συμπτώματα επέστρεψαν.

Click to add your own text here