Ύπνος

Κεφάλαιο από το βιβλίο Μιλήστε με έναν ειδικό, των Γ. Ευσταθίου, Φ. Λέκκα, Χ. Βαρβέρη, & Ε. Κονσουλίδου.

Οι περισσότεροι άνθρωποι κατά διαστήματα βιώνουμε δυσκολίες σε σχέση με τον ύπνο, με συνηθέστερη την αϋπνία, τη δυσκολία, δηλαδή, να κοιμηθούμε ενώ το επιθυμούμε και νιώθουμε κουρασμένοι. Συνήθως, πρόκειται για μία κατάσταση που θα μας απασχολήσει για σύντομο χρονικό διάστημα (μία ή δύο βραδιές) και η οποία προκαλείται από την ψυχική μας διάθεση και κυρίως από το άγχος. Ωστόσο, αν τα επεισόδια δυσκολίας στον ύπνο είναι επίμονα, επαναλαμβανόμενα και επηρεάζουν τη ζωή και την καθημερινότητα του ατόμου, τότε πρόκειται για κάποια διαταραχή ύπνου, η οποία πιθανόν να επηρεάσει:

  • το επίπεδο ενέργειας και την αίσθηση ζωτικότητας,
  • την ψυχική ισορροπία,
  • την ποιότητα ζωής.

Κύρια συμπτώματα της αϋπνίας είναι:

  • η δυσκολία του ατόμου να κοιμηθεί το βράδυ, ή να ξανακοιμηθεί αφού ξυπνήσει κατά τη διάρκεια της νύχτας,
  • ο πολύ ελαφρύς, διακοπτόμενος και όχι αναζωογονητικός ύπνος,
  • η υπνηλία και το χαμηλό επίπεδο ενέργειας στη διάρκεια της ημέρας.

Η δυσκολία αυτή δημιουργείται και επηρεάζεται σε σημαντικό βαθμό από το άγχος. Πιο συγκεκριμένα: το άγχος για μία επικείμενη αϋπνία προκαλεί αϋπνία. Αυτό συμβαίνει διότι το άτομο σκέφτεται ότι δεν θα μπορέσει να κοιμηθεί όπως επιθυμεί και αυτή η σκέψη προκαλεί ένταση, η οποία δυσκολεύει την έλευση του ύπνου. Συνήθως, προηγείται κάποιο γεγονός που διαταράσσει τον ύπνο (π.χ. μία εξεταστική περίοδος, προβλήματα στις σχέσεις, απαιτητικό διάστημα ζωής), το οποίο ακολουθείται από άγχος. Έτσι, λόγω αυτού του άγχους, το σύμπτωμα της αϋπνίας δεν υποχωρεί, παρότι οι καταστάσεις που το προκάλεσαν σταματούν να υπάρχουν, επηρεάζοντας την ποιότητα του ύπνου. Ουσιαστικά, η αϋπνία προκαλεί σκέψεις που σχετίζονται με την αδυναμία του ατόμου να κοιμηθεί, την αυστηρή αυτοκριτική του και την ανησυχία του γι’ αυτό, οι οποίες συνοδεύονται από επίμονες προσπάθειες για να μπορέσει, τελικά, να κοιμηθεί.

Ωστόσο, ο ύπνος σχετίζεται με τη χαλάρωση και κάθε είδους «προσπάθεια» να κοιμηθούμε μας προκαλεί σωματική, συναισθηματική και γνωστική διέγερση. Η γνωστική διέγερση περιλαμβάνει την ανησυχία, τις επαναλαμβανόμενες σκέψεις, την ανεπιθύμητη παρεμβολή σκέψεων, την κατάστρωση σχεδίων, την υπερβολική ανάλυση ή τη δυσκολία ελέγχου έντονων συλλογισμών, ή αλλιώς την έντονη δραστηριότητα του νου μας, η οποία είναι ασύμβατη με τη λειτουργία του ύπνου.

Η κατάσταση αυτή συνοδεύεται από πολλά προβλήματα, που επηρεάζουν τη διάθεση, την ενέργεια, την αποτελεσματικότητα και την ικανότητα του ατόμου να αντιμετωπίζει τις διάφορες καταστάσεις και απαιτήσεις της καθημερινότητας.

Επιπλέον, σε μακροπρόθεσμη βάση, οι διαταραχές του ύπνου σχετίζονται με:

  • αύξηση του σωματικού βάρους,
  • μειωμένη απόδοση στην εργασία,
  • κακή κατάσταση υγείας,
  • δυσκολία στη διαχείριση των συναισθημάτων και εντάσεις στις διαπροσωπικές σχέσεις,
  • δυσκολία στη συγκέντρωση,
  • βραδύτητα στις αντανακλαστικές αντιδράσεις και ατυχήματα.
Αντιπροσωπευτικά μηνύματα

Γεια σας. Είμαι φοιτητής. Όλα ξεκίνησαν πριν από μία εβδομάδα, όταν, λίγο πριν κοιμηθώ, έκανα έναν έλεγχο στα μαθήματα που είχα να δώσω και διαπίστωσα πως άλλαξε το πρόγραμμα της εξεταστικής με αποτέλεσμα να βρεθώ προ εκπλήξεως και κυρίως με τρομερό άγχος… Εκείνη τη νύχτα δεν κοιμήθηκα. Όπως επίσης και την επόμενη, σκεφτόμενος πως δεν θα τα βγάλω πέρα. Βέβαια, και στο παρελθόν είχα συναντήσει τέτοιου είδους αϋπνίες, αλλά μετά από μία ή δύο ημέρες ήμουν καλύτερα, γιατί χρησιμοποιούσα την τακτική τού να μην κοιμηθώ καθόλου τη νύχτα της αϋπνίας ούτε και όλη την ημέρα, ώστε την επόμενη νύχτα να πέσω σαν πουλάκι. Ωστόσο, αυτή τη φορά ήξερα μέσα μου πως το άγχος μου ήταν πολύ πιο έντονο και θα σας εξηγήσω το γιατί στη συνέχεια… Δεν χρωστάω πολλά μαθήματα για να τελειώσω τη σχολή, ωστόσο στους γονείς μου δεν έχω πει όλη την αλήθεια. Περιμένουν να πάρω πτυχίο αυτή την εξεταστική περίοδο, πράγμα που είναι αδύνατον και γι’ αυτό το άγχος μου εκτινάχτηκε στα ύψη… Ψάχνοντας, λοιπόν, στο ίντερνετ ώστε να βρω λύσεις να ξανακοιμηθώ, διάβασα ένα άρθρο για την αϋπνία… Εκείνη τη στιγμή αγχώθηκα πολύ παραπάνω. Εκτός, λοιπόν, από το άγχος της εξεταστικής μου, μου δημιουργήθηκε περισσότερο έντονο άγχος για το ότι δεν μπορώ να κοιμηθώ. Σκεφτόμουν πλέον πριν πάω για ύπνο ότι δεν μπορώ να κοιμηθώ και πως σε περίπτωση που δεν με πάρει ο ύπνος, δεν θα μπορώ να είμαι αποδοτικός στο διάβασμά μου. Και αυτό έγινε τις επόμενες ημέρες. Έπεφτα για ύπνο κουρασμένος και δεν μπορούσα να κοιμηθώ από τις έντονες σκέψεις όλων αυτών των γεγονότων και κυρίως “γιατί δεν με πιάνει ο ύπνος”. Αυτό είχε ως συνέπεια να αρχίζω να “χάνω” τον εαυτό μου. Η ψυχολογία μου έπεφτε κατακόρυφα μέρα με τη μέρα, αφού δεν μπορούσα να βρω λύσεις…

Ωστόσο, διαπίστωσα πως έκανα ένα τρομερό και τραγικό λάθος και πάνω σε αυτό το κομμάτι θέλω τη συμβουλή σας. Να μου πείτε, δηλαδή, αν τα λέω σωστά ή όχι, ή τι άλλο, κατά τη γνώμη σας, πρέπει να κάνω… Κατάλαβα πως η αιτία της αϋπνίας μου δεν είναι το ότι δεν μπορώ να κοιμηθώ… αλλά το άγχος των μαθημάτων. Έκανα το λάθος και παρέσυρα το μυαλό μου με το άγχος της αϋπνίας, με το ότι δεν μπορώ να κοιμηθώ, το οποίο έφερε τραγικές συνέπειες… Σκέφτηκα, λοιπόν, να πω όλη την αλήθεια στους γονείς μου… Την επόμενη ημέρα ήμουν πολύ καλύτερα. Μπόρεσα και διάβασα με καθαρό το μυαλό μου πλέον, ασχέτως από το γεγονός πως ακόμη δεν το έχω πει στους γονείς μου. Το ίδιο βράδυ επιτέλους με πήρε ο ύπνος. Ωστόσο, για κακή μου τύχη ξύπνησα μετά από μία ώρα γιατί είχα αφήσει ανοιχτή την τηλεόραση. Με έπιασε ένα ήπιο, φυσιολογικό άγχος, όχι όπως εκείνο των προηγούμενων ημερών.

Θέλω να πιστεύω πως παρεξήγησα και μπέρδεψα κάποια πράγματα μέσα στο μυαλό μου που είχε ως αποτέλεσμα την τραγική αυτή τροπή στη ζωή μου. Φοβάμαι, όμως, μη μου “ξαναγυρίσει” αυτό το είδος της αϋπνίας γιατί ακόμη είναι νωρίς για να πω πως το ξεπέρασα. Μπορείτε να μου δώσετε κάποιες συμβουλές ώστε να το ξεπεράσω εντελώς;

Καλησπέρα! Το πρόβλημα που αντιμετωπίζω έχει να κάνει με τον ύπνο. Είμαι στο τέταρτο έτος των σπουδών και σε λίγες ημέρες αρχίζει η εξεταστική, με αποτέλεσμα να χρειάζεται να ξυπνάω νωρίς καθώς βραδινές ώρες μού είναι αδύνατον να διαβάζω. Όταν πηγαίνω για ύπνο (συνηθίζω να πηγαίνω κατά τις 12), όσο κουρασμένη και αν είμαι, δεν μπορώ να κοιμηθώ, με αποτέλεσμα να με παίρνει ο ύπνος κατά τις πρωινές ώρες (4, 5 μπορεί και 6 το πρωί). Κάποιες φορές μέσα στην απόγνωσή μου πήρα και αγχολυτικά-υπνωτικά φάρμακα χωρίς ιατρική συμβουλή, δίνοντας κάποιες ημέρες λύση στο πρόβλημά μου αλλά κάποιες άλλες ημέρες όχι.

Δεν είχα γενικότερα ποτέ πρόβλημα με τον ύπνο όσες υποχρεώσεις και να είχα  την επόμενη ημέρα. Το πρόβλημα εμφανίστηκε κατά τη διάρκεια της εξεταστικής περιόδου του χειμερινού εξαμήνου του τρίτου έτους όταν έδινα το τελευταίο μάθημα. Την προηγούμενη, λοιπόν, ημέρα, πριν πάω να δώσω το μάθημα, κοιμήθηκα γύρω στις 2 ώρες. Από τότε στις επόμενες κάθε είδους εξετάσεις (εξεταστική, proficiency), την προηγούμενη από την ημέρα της εξέτασης, μου ήταν αδύνατον να κοιμηθώ. Συμβιβάστηκα με το πρόβλημα, καθώς τις υπόλοιπες ημέρες μπορούσα να κοιμάμαι κανονικά και να διαβάζω χωρίς κανένα πρόβλημα. Είχα, επίσης, πιστέψει πως το πρόβλημα έχει να κάνει κυρίως με τη φασαρία και ζήτησα από την αδερφή μου να κοιμάται σε άλλο δωμάτιο κατά τη διάρκεια της εξεταστικής για να υπάρχει ησυχία.

Παρ’ όλα αυτά, όσο περνούσε ο καιρός το πρόβλημα χειροτέρευε, με αποτέ- λεσμα τώρα να μην μπορώ να κοιμηθώ καμία ημέρα όταν βρίσκομαι σε περίοδο με υποχρεώσεις, όπως η εξεταστική περίοδος. Θέλω να βρω κάποια λύση στο πρόβλημα γιατί όπως καταλαβαίνετε αυτό έχει ως αποτέλεσμα να μην μπορώ να διαβάσω και η εξεταστική πλησιάζει… Όλο το βράδυ το μυαλό μου δεν σταμα- τάει να σκέφτεται το οτιδήποτε και δεν μπορώ να ηρεμήσω και να κοιμηθώ… Αισθάνομαι σαν να υπάρχει κάποια τεχνική ύπνου την οποία χρησιμοποιούν οι άλλοι, αλλά εγώ έχω ξεχάσει ποια είναι… Ακούγεται αστείο αλλά είμαι πολύ απογοητευμένη. Είμαι στο τέταρτο έτος και έχω πολύ λίγα μαθήματα για να πάρω πτυχίο και είναι κρίμα να μην τα δώσω γιατί απλά δεν κοιμάμαι. Ως φοιτήτρια σε σχολή κοινωνικών επιστημών καταλαβαίνω ότι όλα αυτά έχουν να κάνουν με αρνητικές σκέψεις του τύπου “δεν θα κοιμηθώ” αλλά δυστυχώς δεν μπορώ να κάνω κάτι και να κοιμηθώ σαν άνθρωπος… Βοηθήστε με… Σας παρακαλώ…

Γεια σας. Αντιμετωπίζω ένα σοβαρό πρόβλημα, συγκεκριμένα φοβάμαι να κοιμηθώ είτε είναι νύχτα είτε είναι ημέρα γιατί τρέμω μήπως δεν καταφέρω να ξυπνήσω. Όλα άρχισαν πριν από τέσσερα περίπου χρόνια. Ήταν καλοκαίρι, ήμουν σε διακοπές και δεν ήμουν αγχωμένη για κάτι, κοιμόμουν σε διπλανό κρεβάτι με τη μητέρα μου και ξαφνικά ένιωσα να βυθίζομαι. Αμέσως προσπάθησα να κρατηθώ ξύπνια και να μην κοιμηθώ, όμως ένιωθα τα μάτια μου να κλείνουν, στη συνέχεια είδα όλο τον χώρο να γεμίζει με νερό μέχρι το ταβάνι και με έπιασε πανικός. Προσπάθησα να κουνήσω τα χέρια ή τα πόδια μου μα ήταν καρφωμένα, ήταν σαν να μην είχα τον έλεγχο του σώματός μου. Στη συνέχεια, προσπάθησα να φωνάξω, αλλά δεν έβγαινε η φωνή μου με τίποτα. Τέλος, συνήλθα από το ουρλιαχτό μου “Mαμααά”.

Για να μην τα πολυλογώ η ιστορία αυτή κράτησε για έναν χρόνο, κάθε ημέρα γινόταν το ίδιο. Το σημαντικότερο περιστατικό, που ποτέ δεν θα το ξεχάσω, ήταν ένα βράδυ που είχα τα συμπτώματα που προανέφερα συν το ότι όταν κατάφερα, ή τουλάχιστον έχω την εντύπωση αυτή, να μισοανοίξω τα μάτια μου είδα μία μαύρη σκιά και ένιωσα ότι με είχε πιάσει από τον λαιμό για να με πνίξει και τα χέρια του έκαιγαν. Αργότερα, για αρκετό καιρό δεν μου συνέβη κάτι παρόμοιο, όμως τα τελευταία 2-3 χρόνια σπάνια μεν αλλά μου συμβαίνει ξανά. Πλέον έχω μάθει και προσπαθώ να το αντιμετωπίσω, προσπαθώ να κρατήσω την ψυχραιμία μου και σκέφτομαι ότι από λεπτό σε λεπτό θα ξυπνήσω. Όμως, κάθε φορά διαρκεί και περισσότερο και βυθίζομαι περισσότερο. Σας παρακαλώ βοηθήστε με. Πείτε μου τι είναι αυτό; Υπάρχει περίπτωση να μην ξυπνήσω; Μήπως είναι νυχτερινός τρόμος;

Αρχικά θα ήθελα να σας εκφράσω τη χαρά μου που υπάρχει αυτή η σελίδα και ακόμη και οι πιο ντροπαλοί μπορούν να απευθυνθούν σε κάποιον ειδικό. Το θέμα που με απασχολεί λέγεται (μάλλον) παράλυση ύπνου. Πριν από αρκετά χρόνια, σε μία δύσκολη περίοδο της ζωής μου, κατά την οποία ήμουν αρκετά πιεσμένη ψυχολογικά, νομίζω ότι μου συνέβη αυτό το φαινόμενο. Δεν ξέρω αν παίζει ρόλο, αλλά ίσως χρειάζεται να αναφέρω ότι έχω άσχημες σχέσεις με τον πατέρα μου και την περίοδο που μου συνέβη το παραπάνω γεγονός οι γονείς μου ήταν στα πρόθυρα να χωρίσουν. Γενικά έπασχα από αϋπνίες και πολύ άγχος τότε λόγω σχολείου.

Ένα βράδυ και ενώ βρισκόμουν μεταξύ ύπνου και ξύπνιου (λαγοκοιμόμουν), ένιωσα το σώμα μου να παραλύει, κυρίως τα άκρα μου, και μία σκιά να είναι πάνω από το σώμα μου. Για την ακρίβεια (ξέρω πως αυτά ακούγονται περίεργα, αλλά ειλικρινά είμαι υλιστής σαν άνθρωπος και δεν πιστεύω στο μεταφυσικό), έβλεπα τον εαυτό μου ξαπλωμένο στο κρεβάτι από το ταβάνι (σαν να είχα βγει από το σώμα μου) και κάτι να μου κρατάει τα χέρια. Προσπαθούσα να ουρλιάξω και φώναζα τους γονείς μου, αλλά δεν έβγαινε η φωνή μου. Παρόλο που είμαι άθρησκη, άρχισα να λέω αυτόματα μέσα μου το «Πάτερ ημών» και άλλες τέτοιες προσευχές και τότε αμέσως αυτό σταμάτησε και επανήλθα. Το περίεργο είναι ότι όταν αποφάσισα να το εκμυστηρευθώ σε κάποιους, πολλοί από αυτούς μου είπαν ότι τους έχει συμβεί κάτι παρόμοιο.

Μου γεννιούνται, λοιπόν, απορίες κατά πόσο το υποσυνείδητό μας δρα με έναν κοινό τρόπο σε περιπτώσεις που νιώθουμε κίνδυνο (έστω και στον ύπνο μας), λέγοντας, π.χ., το «Πάτερ ημών» ακόμη και αν δεν πιστεύουμε. Υπάρχει κάποια εξήγηση γι’ αυτό το φαινόμενο; Έχω βαρεθεί να ψάχνω στο διαδίκτυο και να βρίσκω εξηγήσεις μόνο σε τομείς του μεταφυσικού. Θέλω, επίσης, να σημειώσω ότι δεν παίρνω σκευάσματα για τον ύπνο και ότι το περιστατικό μού συνέβη μόνο μία φορά, τότε. Ευχαριστώ εκ των προτέρων.

Καλησπέρα σας. Αυτό που θέλω να σας ρωτήσω είναι κάτι που με απασχολεί από μικρό παιδί. Λοιπόν, όταν πέσω για ύπνο και αφού είμαι στο στάδιο που βυθίζομαι, πετάγομαι τρομαγμένη γιατί, δεν μπορώ να το εξηγήσω ακριβώς μα θα το πω με δικά μου λόγια, νιώθω σαν ο οργανισμός μου να ξεχνάει να πάρει μία ανάσα, και αυτό μου συμβαίνει κατά διαστήματα περίπου από τα 10 μου χρόνια. Δεν θα έλεγα πως μετά έχω ταχυκαρδία και αν συμβαίνει είναι για πολύ λίγο, μα νιώθω έντονο και για 5 δευτερόλεπτα περίπου τρόμο. Αυτό μπορεί να μου συμβεί 2-3 φορές και μετά κοιμάμαι κανονικά σαν να μην είχε συμβεί τίποτα. Κάποια στιγμή έκανα και εξετάσεις σε καρδιολόγο και είναι όλα περίφημα, οπότε και δεν ανησυχώ. Μα τι μπορεί να είναι αυτό που μου συμβαίνει από παιδί; Θα χαρώ πολύ να πάρω απάντησή σας. Ευχαριστώ πολύ.

Συνήθεις ερωτήσεις και απαντήσεις

Μπορείτε να μου δώσετε απλές οδηγίες για να αντιμετωπίσω την αϋπνία;

Click to add your own text here

Κατά τη διάρκεια της νύχτας ξυπνάω και δεν μπορώ να αναπνεύσω.

Click to add your own text here

Μερικές φορές ξυπνάω το βράδυ και νιώθω τα χέρια μου παράλυτα.

Click to add your own text here