Κεφάλαιο από το βιβλίο Μιλήστε με έναν ειδικό, των Γ. Ευσταθίου, Φ. Λέκκα, Χ. Βαρβέρη, & Ε. Κονσουλίδου.
Συνάδελφοι που βοήθησαν σε μία αρχική αποδελτίωση των απαντήσεων: Ε. Κονταξή.
Ένα πρόβλημα από το οποίο υποφέρουν καθημερινά πολλοί άνθρωποι είναι αυτό των πονοκεφάλων. Πέρα από τον σωματικό πόνο και τη δυσφορία που προκαλεί ο πονοκέφαλος, προξενεί και πρόσθετη ανησυχία σχετικά με τα πιθανά αίτιά του. Στην περίπτωση που δεν βρίσκονται παθολογικά αίτια στα οποία να μπορεί να αποδοθεί η εμφάνισή του, η ψυχολογική συνιστώσα του προβλήματος κρίνεται αναγκαίο να διερευνηθεί.
Η συχνότερη μορφή πονοκεφάλου είναι η κεφαλαλγία τάσης. Πρόκειται για έναν διάχυτο, ήπιας έως μέτριας έντασης πονοκέφαλο, που περιγράφεται σαν «μία σφιχτή κορδέλα γύρω από το κεφάλι». Επίσης, ειδικά στις γυναίκες, συχνή είναι και η ημικρανία, μία μορφή χρόνιου πονοκεφάλου που εντοπίζεται συνήθως (αλλά όχι πάντα) στο μισό μέρος του κεφαλιού (εξ ου και η λέξη ημι-κρανία), η οποία διαρκεί ώρες ή καμιά φορά και ημέρες. Συχνά, πριν αρχίσει η ημικρανία υπάρχουν κάποια αισθητικά συμπτώματα (αύρα), όπως λάμψεις, φωτάκια ή μουδιάσματα στα χέρια ή τα πόδια, ενώ ο πονοκέφαλος μπορεί να συνοδεύεται από ναυτία και εμετό, ευαισθησία στους ήχους και τους θορύβους (φωτοφοβία, ηχοφοβία). Ο πόνος της ημικρανίας είναι δυνατός και έχει χαρακτήρα σφύζοντα («σαν να χτυπάει ο σφυγμός μέσα στο κεφάλι»). Σε κάθε περίπτωση, είναι σημαντικό το άτομο να αναζητήσει ιατρική αξιολόγηση και παρακολούθηση προκειμένου να διερευνηθούν τα αίτια των πονοκεφάλων. Έτσι, εκτός από τα πιθανά παθολογικά αίτια, πρέπει να διερευνηθούν και άλλοι παράγοντες, όπως:
- η πολύωρη χρήση υπολογιστή με κακής ποιότητας ή παλαιάς τεχνολογίας οθόνη, ή υπό συνθήκες κακού φωτισμού που δημιουργεί αντανακλάσεις,
- η κακή στάση του σώματος, όπως, π.χ., όταν κάποιος εργάζεται για πολλές ώρες με σκυμμένο το κεφάλι,
- οι διαταραχές του ύπνου.
Για το θέμα των ψυχολογικών παραγόντων που μπορεί να ευθύνονται για τους πονοκεφάλους, έμφαση δίνεται στις μαθημένες αντιδράσεις. Ειδικότερα: οι πονοκέφαλοι μπορεί να οφείλονται σε «κακές νευρομυϊκές συνήθειες» που οδηγούν σε «αυξημένη μυϊκή τάση» στην περιοχή, π.χ., του αυχένα, των ώμων, του μετώπου. Έτσι, είναι πιθανό το άτομο να έχει αποκτήσει την κακή συνήθεια να «σφίγγει» ασυναίσθητα τους μυς της περιοχής, με αποτέλεσμα να μην τους επιτρέπει να χαλαρώνουν. Όταν ένας μυς παραμένει διεγερμένος για μεγάλο χρονικό διάστημα τότε προκαλείται πόνος.
Αντιπροσωπευτικά μηνύματα
Εδώ και 22 χρόνια υποφέρω από ημικρανία η οποία εντοπίζεται κυρίως κατά τη διάρκεια της εμμήνου ρύσεως αλλά και ορισμένες φορές και χωρίς λόγο. Τον τελευταίο, όμως, χρόνο έχει γίνει πιο έντονος ο πόνος (στον αυχένα και στα μάτια), διαρκεί από τρεις έως τέσσερις ημέρες, είναι ανυπόφορος και κάνω συνεχώς εμετό. Έχω κάνει μαγνητική στο κεφάλι και δεν έχει βρεθεί τίποτα. Η μαγνητική, όμως, στον αυχένα έδειξε ότι υποφέρω από αυχενικό σύνδρομο. Ως θεραπεία δεν έχω κάνει τίποτα μέχρι σήμερα και τα αναλγητικά δεν ωφελούν. Έχω παρατηρήσει ότι πολλές φορές κρυώνει το σημείο στο οποίο πονάω. Τελικώς δεν μπορώ να βρω τι φταίει.
Σε τι μπορεί να οφείλονται οι πονοκέφαλοι που νιώθω εδώ και μερικούς μήνες περίπου σε διάφορες στιγμές μιας ημέρας; Θα ήθελα να σας πω πως κάθομαι στο PC κάμποσες ωρίτσες και ότι βάζω καθημερινά ζελέ στα μαλλιά μου. Μπορεί να προκαλέσει κάποιο πρόβλημα ο ζελές; Πήγα σε γιατρό και με εξέτασε και μου είπε ότι δεν έχω κάτι. Σε τι άλλο μπορεί να οφείλονται οι πονοκέφαλοι; Θα ήθελα να ξέρω διότι ανησυχώ.
Γεια σας… Αρκετό καιρό υποφέρω από πονοκεφάλους… Έχω εξαντλήσει όλες τις ειδικότητες σε γιατρούς… Δεν μου έχουν βρει κάτι παθολογικό… Ο πόνος ξεκινά από τη δεξιά πλευρά της άνω γνάθου και εξαπλώνεται σε όλο το δεξιό μέρος του προσώπου… μέχρι τον αυχένα… Τα παυσίπονα δεν μου κάνουν τίποτα πλέον… Καθημερινά αντιμετωπίζω αυτό το πρόβλημα και έχω κουραστεί πάρα πολύ… Ο πόνος ξεκινά συνήθως τα μεσημέρια που ξαπλώνω για να ξεκουραστώ και τα βράδια… Ξυπνάω από τον πονοκέφαλο και πίνω ό,τι παυσίπονο βρω μπροστά μου… Δεν ξέρω πλέον τι να κάνω…
Συνήθεις ερωτήσεις και απαντήσεις
Έχω πονοκεφάλους, πού να απευθυνθώ;
Ο καταλληλότερος ειδικός για το συγκεκριμένο πρόβλημα είναι ο νευρολόγος.
Τι είναι οι συσφιγκτικές κεφαλαλγίες ή κεφαλαλγίες τάσης;
Οι συσφιγκτικές κεφαλαλγίες ή κεφαλαλγίες τάσης οφείλονται σε μυϊκά φαινόμενα. Ο πόνος προκαλείται από τη συνεχή λειτουργία των μυών της περιοχής και δεν αποτελούν ένδειξη κάποιας σοβαρότερης πάθησης. Συχνά, στην καθημερινή γλώσσα χρησιμοποιούμε τον όρο ημικρανίες για να υποδηλώσουμε τον έντονο πονοκέφαλο. Ωστόσο, στην πραγματικότητα πρόκειται για μία κατηγορία κεφαλαλγιών που εμφανίζονται μόνο στο δεξιό ή το αριστερό μέρος του κεφαλιού μας (από εκεί και ο όρος) και όχι και στα δύο ταυτόχρονα.
Οι συσφιγκτικές κεφαλαλγίες είναι ένα πολύ συχνό φαινόμενο και είναι απολύτως φυσιολογικό να είχατε κεφαλαλγίες τέτοιου είδους σε συνδυασμό με μία ψύξη στον αυχένα, καθώς αυτό που συμβαίνει στην ψύξη είναι ότι οι μύες της περιοχής παραμένουν σε έντονη διέγερση και γι’ αυτό δεν μπορούμε να τους κουνήσουμε προς όλες τις κατευθύνσεις χωρίς να πονάμε. Επίσης, οι συσφιγκτικές κεφαλαλγίες συνδέονται έντονα με το στρες. Όποτε είμαστε κουρασμένοι, πιεσμένοι, αγχωμένοι κ.λπ., το σώμα μας «σφίγγεται», δηλαδή «σφίγγονται» οι μύες μας, και είναι πιο πιθανό να εκδηλωθούν τέτοιου είδους κεφαλαλγίες. Επιπλέον, όσο περισσότερο στρες έχουμε, τόσο πιο έντονες είναι οι κεφαλαλγίες αυτές.
Έχω αυχενικό σύνδρομο και έντονους πονοκεφάλους που δεν περνούν με αναλγητικά.
Εφόσον υπάρχουν κλινικά ευρήματα που καταδεικνύουν ότι υποφέρετε από αυχενικό σύνδρομο, θα πρέπει χωρίς δεύτερη σκέψη να απευθυνθείτε σε έναν νευρολόγο προκειμένου να διαπιστωθεί κατά πόσο αυτός είναι ο λόγος που παρουσιάζετε τα συμπτώματα που περιγράφετε, αλλά και να λάβετε την κατάλληλη θεραπεία. Οποιαδήποτε σκέψη για πιθανή ψυχολογική αιτιολογία του προβλήματος θα πρέπει να γίνει αφού αποκλειστεί κάθε ενδεχόμενο οργανικής αιτιολογίας.
Έχω πονοκεφάλους και ζαλάδες, τι λέτε να φταίει;
Πριν αναζητήσετε την πιθανή ψυχολογική αιτιολογία της ζαλάδας που νιώθετε, θα πρέπει να αποκλείσετε κάθε πιθανή οργανική αιτιολογία μέσω ιατρικών εξετάσεων. Απευθυνθείτε στον γιατρό σας, εξηγήστε του τα συμπτώματα και ζητήστε τη γνώμη του. Αν σας διαβεβαιώσει ότι δεν τίθεται θέμα οργανικής αιτιολογίας, θα πρέπει να γνωρίζετε ότι πιθανόν οι ζαλάδες αυτές οφείλονται σε ψυχολογικούς παράγοντες και πιο συγκεκριμένα να σχετίζονται με το άγχος σας σχετικά με την κατάσταση της υγείας σας και την ύπαρξη κάποιου «αδιάγνωστου» οργανικού προβλήματος.
Το στρες μπορεί να οδηγήσει στην εμφάνιση πονοκεφάλων;
Προκειμένου να αποκλείσετε κάθε οργανική αιτιολογία σχετικά με τους πονοκεφάλους σας, καλό θα ήταν να απευθυνθείτε σε έναν νευρολόγο, ο οποίος θα εκτιμήσει κατά πόσο οι πονοκέφαλοί σας είναι δυνατόν να σχετίζονται με ψυχολογικούς παράγοντες. Γενικώς, το στρες μπορεί να ευθύνεται για την εμφάνιση πονοκεφάλων, αλλά, πριν αρχίσετε να σκέφτεστε την πιθανή ψυχολογική αιτιολογία, θα πρέπει να αποκλειστεί κάθε οργανικό αίτιο, καθώς και κάθε είδους παράγοντας σε σωματικό επίπεδο, όπως η πολύωρη χρήση υπολογιστή με κακής ποιότητας ή παλαιάς τεχνολογίας οθόνη, ή υπό συνθήκες κακού φωτισμού που δημιουργεί αντανακλάσεις.
