Κεφάλαιο από το βιβλίο Μιλήστε με έναν ειδικό, των Γ. Ευσταθίου, Φ. Λέκκα, Χ. Βαρβέρη, & Ε. Κονσουλίδου.
Συνάδελφοι που βοήθησαν σε μία αρχική αποδελτίωση των απαντήσεων: Γ. Κιοστεράκης.
Η αποκάλυψη του ομοφυλόφιλου ή αμφιφυλόφιλου σεξουαλικού προσανατολισμού ενός ατόμου στα μέλη της οικογένειας και ειδικά στους γονείς του είναι μία κατάσταση που δυσκολεύει πολλούς ανθρώπους, ακόμη και αν οι ίδιοι έχουν αποδεχθεί τις προσωπικές προτιμήσεις τους και ενδέχεται να έχουν σχέση με κάποιο άτομο του ίδιου φύλου, ή και των δύο φύλων.
Είναι γεγονός ότι για πολλούς ανθρώπους η αποκάλυψη ισοδυναμεί με απελευθέρωση: διευκολύνει το άτομο να αποδεχθεί τον εαυτό του, να αισθανθεί άνετα με τη σεξουαλικότητά του και να νιώσει πλήρες. Ταυτόχρονα, όμως, είναι μία δύσκολη διαδικασία που μπορεί να καταλήξει σε εσωτερική ή και σε εξωτερική σύγκρουση.
Ως προς το χρονικό διάστημα από τη συνειδητοποίηση των σεξουαλικών τάσεων έως ότου νιώσει το άτομο έτοιμο να τις εκπληρώσει, αυτό ποικίλλει. Για κάποιους είναι σύντομο, καθώς πολύ νωρίς στη ζωή τους συνειδητοποίησαν τoν σεξουαλικό προσανατολισμό τους. Για άλλους, αυτή είναι μία πιο μακρά πορεία στην οποία χρειάστηκε να πειραματιστούν και με άτομα του αντίθετου φύλου, έως ότου νιώσουν έτοιμοι να προσεγγίσουν άτομα του ίδιου φύλου. Ωστόσο, και στις δύο περιπτώσεις, η δυσκολία έκφρασης του σεξουαλικού προσανατολισμού φαίνεται να είναι η ίδια. Η διαπίστωση αυτή επιβεβαιώνει το γεγονός ότι η αποκάλυψη του σεξουαλικού προσανατολισμού είναι για πολλούς ανθρώπους μία δύσκολη και ψυχικά επίπονη διαδικασία.
Αυτό συμβαίνει για λόγους που αφορούν στο ίδιο το άτομο, στους κοντινούς ανθρώπους του, αλλά και στην κοινωνία που τους περιβάλλει. Όσον αφορά στο ίδιο το άτομο, ένας από τους κύριους λόγους που δικαιολογεί τη δυσκολία αποκάλυψης είναι ο φόβος για τις πιθανές επιπτώσεις στους γονείς του και στη μεταξύ τους σχέση. Ο φόβος της ανεπανόρθωτης ρήξης με τους γονείς και την οικογένεια εν γένει είναι ο κυριότερος παράγοντας που εμποδίζει την αποκάλυψη του σεξουαλικού προσανατολισμού. Με άλλα λόγια, το άτομο σκέφτεται ότι μόλις οι γονείς και οι συγγενείς του πληροφορηθούν την πραγματικότητα για την ερωτική ζωή του, θα το απορρίψουν και η σχέση τους δεν θα επανορθωθεί ποτέ.
Σε κάποιες περιπτώσεις, αυτός ο φόβος έχει επιβεβαιωθεί πλήρως ή εν μέρει. Πρόκειται για περιπτώσεις στις οποίες είτε το ίδιο το άτομο άφησε να εννοηθεί ότι μπορεί να έχει ομοφυλοφιλική σχέση είτε κυκλοφόρησε μία τέτοια φήμη. Στην πλειονότητα αυτών των περιπτώσεων, η αρχική αντίδραση των γονέων φάνηκε να είναι έντονα αρνητική, οδηγώντας το να υποχωρήσει, αποποιούμενο τη σοβαρότητα της σχέσης του, ή διαψεύδοντας τις φήμες. Ωστόσο, σε άλλες περιπτώσεις, ο φόβος απόρριψης και οριστικής ρήξης με τους γονείς είναι ανεπιβεβαίωτος και βασίζεται περισσότερο στη δική του αντίληψη ότι θα τους απογοητεύσει. Σε κάθε περίπτωση, ο φόβος της απόρριψης είναι τόσο έντονος που ενδέχεται να το οδηγήσει να επιλέξει να καταπιέσει τις επιθυμίες του, παρά να νιώσει ότι απογοητεύει τους γονείς του, για τους οποίους συχνά φοβάται πως θα τους προκαλέσει κάποιο κακό στην υγεία τους, ακόμη και τον θάνατο, ειδικά αν προϋπάρχει κάποιο παθολογικό πρόβλημα. Η σκέψη αυτή προκαλεί επιπλέον ενοχές. Το ίδιο ισχύει όταν σκέφτεται ότι η αποκάλυψη ισοδυναμεί με στέρηση του δικαιώματος των γονιών του να ονειρεύονται για το μέλλον του, δηλαδή ότι θα παντρευτεί και θα κάνει οικογένεια και ότι οι ίδιοι θα δουν εγγόνια.
Άλλος συχνός φόβος είναι ότι οι γονείς δεν θα καταλάβουν. Ο φόβος αυτός συχνά προκύπτει από προσπάθειες που έχει κάνει το άτομο να φέρει το θέμα της ομοφυλοφιλίας σε γενικές και αόριστες συζητήσεις με τους γονείς του, έτσι ώστε να ανιχνεύσει τη γνώμη τους. Στις συζητήσεις αυτές οι γονείς ενδέχεται να εκφράσουν απόψεις του τύπου: η ομοφυλοφιλία είναι επιλογή, η ομοφυλοφιλία είναι αποτέλεσμα του τρόπου που μεγάλωσε ένας άνθρωπος κ.λπ., γεγονός που το κάνει να φοβάται ακόμη περισσότερο ότι θα κατηγορηθεί πως είναι κάτι που επιλέγει, ενώ μπορεί να κάνει το αντίθετο, προκαλώντας την οργή και τον θυμό τους. Ή ότι θα τους γεμίσει ενοχές και τύψεις, καθώς θα θεωρήσουν υπεύθυνους τους ίδιους τους εαυτούς τους για τον τρόπο που το μεγάλωσαν.
Έτσι, το ζήτημα της αποκάλυψης πυροδοτεί πολλά και έντονα συναισθήματα: ενοχή, απομόνωση και μοναξιά, φόβο για την απόρριψη, φόβο για το μέλλον, σύγχυση για το τι είναι καλύτερο, να αποκαλυφθεί η αλήθεια ή να ζήσει το άτομο μέσα στο ψέμα, να καταπιέσει τον εαυτό του ή να αντιμετωπίσει με σθένος την πιθανή αρνητική αντίδραση των γονιών του, να θυσιάσει τις πραγματικές επιθυμίες του ή τη σχέση με τους γονείς του;
Ένας παράγοντας που κάνει τα πράγματα ακόμη πιο δύσκολα είναι το ενδεχόμενο του κοινωνικού στιγματισμού της οικογένειας. Είναι γεγονός ότι το άτομο καλείται να κάνει την αποκάλυψη μέσα σε μία κοινωνία όπως η ελληνική που είναι ομοφοβική και μετεξελίσσεται με βραδείς ρυθμούς. Έτσι, από τη μία ο φόβος για την αρνητική αντίδραση των γονέων δικαιολογείται από το γεγονός ότι ζουν σε μία χώρα όπου η ομοφυλοφιλία δεν είναι ακόμη ευρέως αποδεκτή και αυτό αναπόφευκτα επηρεάζει τις προσωπικές απόψεις τους, αλλά επίσης τις απόψεις συγγενών και φίλων. Επιπλέον, σκέφτεται ότι ακόμη και αν οι δικοί του άνθρωποι δείξουν κατανόηση και αποδοχή, ο κοινωνικός στιγματισμός θα τους στοιχίσει και θα τους οδηγήσει, χωρίς να φταίνε, στο περιθώριο.
Όλη αυτή η εσωτερική σύγκρουση και τα έντονα συναισθήματα είναι δυνατόν να οδηγήσουν το άτομο στην ανυπομονησία να αποκαλύψει τον σεξουαλικό προσανατολισμό του ώστε, κατά κάποιο τρόπο, να ξεμπερδέψει με αυτό το ζήτημα. Ωστόσο, είναι πιθανό να ξεχνά ότι και το ίδιο χρειάστηκε κάποιον χρόνο μέχρι να αποδεχθεί τις ομοφυλοφιλικές ή αμφιφυλικές προτιμήσεις του, και ότι θα πρέπει να προσφέρει μία ανάλογη πίστωση χρόνου στους δικούς του ανθρώπους. Συχνά οι γονείς υποψιάζονται ή γνωρίζουν τις προτιμήσεις του παιδιού τους και είτε απλώς περιμένουν να το ακούσουν είτε εθελοτυφλούν μπροστά στις ενδείξεις που έχουν. Παρ’ όλα αυτά, ακόμη και σε αυτές τις περιπτώσεις χρειάζονται χρόνο να προσαρμοστούν στα νέα δεδομένα και να αποδεχθούν τον σεξουαλικό προσανατολισμό του παιδιού τους.
Κάθε οικογένεια είναι μοναδική και, στις περισσότερες περιπτώσεις, όταν η σχέση γονέα-παιδιού διακρίνεται από αμοιβαία αγάπη και ενδιαφέρον, είναι θέμα χρόνου να γίνει αποδεκτός και σεβαστός ο σεξουαλικός προσανατολισμός του παιδιού. Ωστόσο, η διαδικασία αποδοχής δεν είναι στιγμιαία. Οι γονείς έχουν την τάση να πιστεύουν ότι γνωρίζουν πολύ καλά το παιδί τους, καθώς και ό,τι συμβαίνει στη ζωή του. Από την άποψη αυτή, είναι απόλυτα φυσιολογικό προς στιγμή να σοκαριστούν ή να νιώσουν ότι κάτι χάθηκε απ’ όσα πίστευαν ότι ισχύουν γι’ αυτό, χωρίς απαραίτητα να σταματούν να το αγαπούν και να το νοιάζονται. Έτσι, ενδέχεται να περάσουν διάφορες φάσεις, όπως σοκ και άρνηση, μέχρις ότου συνειδητοποιήσουν και αποδεχθούν την αλήθεια του παιδιού τους.
Εν κατακλείδι, η διαδικασία της αποκάλυψης θέλει τον απαραίτητο χρόνο, ο οποίος καθορίζεται από το ποιοι είναι οι άνθρωποι που εμπλέκονται και από το ποια είναι η μεταξύ τους σχέση. Σε κάθε περίπτωση, το άτομο φαίνεται να χρειάζεται να συμβιβαστεί με τη σκέψη ότι, ενώ, από τη μία, δεν θέλει σε καμία περίπτωση να στενοχωρήσει τους γονείς του, από την άλλη, μπορεί να μην έχει το περιθώριο. Αυτή η στενοχώρια μπορεί να διαρκεί ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, κατά το οποίο οι γονείς διαπραγματεύονται τις νέες πληροφορίες μέχρις ότου αποδεχθούν την πραγματικότητα.
Αντιπροσωπευτικά μηνύματα
Είμαι 23 ετών, οι γονείς μου είναι 40 και 46 κι έχω και δύο αδερφές μικρότερες από εμένα. Μετά από μία περίοδο που νόμιζα ότι είμαι αμφισεξουαλική, εδώ κι έναν χρόνο είμαι σίγουρη πως είμαι ομοφυλόφιλη. Με την κοπέλα μου είμαστε 6 μήνες ζευγάρι και η σχέση μας πάει κάθε μέρα από το καλό στο καλύτερο. Οι γονείς μου την έχουν γνωρίσει απλά σαν μία καινούργια φίλη μου, και τη συμπάθησαν και οι δύο (το τονίζω γιατί η μαμά μου είναι συνήθως καχύποπτη με τις φιλίες μου, τις βρίσκει σχεδόν όλες “κατώτερές” μου). Τους τελευταίους μήνες νιώθω πολύ έντονη την επιθυμία να “ξεσκεπαστώ” στην οικογένειά μου κι αυτό μου τρώει τη ζωή μου κάθε μέρα κι από λίγο.
Επισκέπτομαι τον έναν γιατρό μετά τον άλλον τα τελευταία χρόνια για να μάθουμε τι φταίει και 1 με 2 φορές τον χρόνο λιποθυμώ χάνοντας εντελώς τις αισθήσεις μου, υπό διαφορετικές κάθε φορά συνθήκες. Σας τα λέω αυτά γιατί υποψιάζομαι ότι το ένα με το άλλο συνδέονται. Ο καρδιολόγος που με έχει αναλάβει τώρα μου συνέστησε αντικαταθλιπτικό. Ξαφνιαστήκατε; Κι εγώ! Και πολύ περισσότερο όταν έψαξα η ίδια κι έμαθα τα πάντα για το εν λόγω σκεύασμα. Δεν ξέρω γιατί σας τα λέω όλα μαζί και μπερδεμένα, έτσι όμως δίνω πάνω-κάτω μία γενικότερη εικόνα του εαυτού μου που ίσως μας χρειαστεί για τη… διάγνωση!
Ας γυρίσουμε όμως πάλι πίσω, εκεί που έλεγα ότι θέλω πολύ να το βγάλω από μέσα μου. Τα τελευταία 4 χρόνια ζω στο εξωτερικό όπου σπουδάζω και πηγαινοέρχομαι Ελλάδα. Στην Ελλάδα, η πατρίδα μου είναι ένα μεγάλο χωριό, μία μικρή κοινωνία που περνά τη ζωή της με κουτσομπολιό (ζώντας, δηλαδή, τη ζωή των άλλων). Όταν πριν 2-3 χρόνια τόλμησα να εκμυστηρευτώ κάτι ψιλά σε έναν φίλο μου, η φήμη είχε ήδη κυκλοφορήσει σε λίγες εβδομάδες. Με το λέγε λέγε έφθασε και στα αυτιά των δικών μου. Δυστυχώς για μένα τότε βρήκα μπαρούφες και τα μπάλωσα, όμως ποτέ δεν θα ξεχάσω τα λόγια της μητέρας μου και τον πόνο στο πρόσωπό της όταν τα έλεγε… “Πήγαμε να πεθάνουμε από τη στενοχώρια μας, ο πατέρας σου θα πάθαινε καρδιά, πήραμε τηλέφωνο τον καρδιολόγο, μα είναι δυνατόν είπα, το δικό μου το παιδί που το ξέρω;”
Εκεί με χτύπησε στο πιο ευαίσθητο σημείο μου… Έχω τεράστια αδυναμία στον πατέρα μου και ο μεγάλος μου καημός ήταν πάντοτε μην κάνω τίποτα που θα τον στενοχωρήσει, που θα τον φέρει σε δύσκολη θέση, ή θα τον κάνει να νιώσει ντροπή. Είναι και επιφανής επιχειρηματίας στην περιοχή, από τα άτομα που το όνομά τους το ξέρουν και οι πέτρες. Δεν με ενδιαφέρουν οι κουτσομπόληδες. Με πονούν όμως τα κουτσομπολιά που θα μπορούσαν να πληγώσουν τους γονείς μου. Όχι, δεν έχω σκοπό να το κάνω βούκινο, η ζωή μου είναι για μένα. Θέλω όμως να μπορώ με τους ανθρώπους που αγαπώ να είμαι αληθινή. Εδώ που ζω σαν φοιτήτρια ο κόσμος δεν βάζει νταλκά στο κεφάλι του έστω κι αν φιλιέσαι στο κέντρο της πόλης με το κορίτσι σου. Έχω συνηθίσει στο να θεωρείται η “φυσιολογικότητά” μου δεδομένη και η εικόνα όταν έρχομαι στην Ελλάδα με τσακίζει από τις πρώτες κιόλας ημέρες. Κι όμως μία ημέρα σε αυτή την Ελλάδα θα γυρίσω και θέλω να γυρίσω ΕΓΩ κι όχι ΕΓΩ ΑΠ’ ΤΗΝ ΑΝΑΠΟΔΗ. Πόσο δύσκολη είναι η απόφαση να πάρω ένα μαχαίρι και να σκίσω την καρδιά των γονιών μου για να εξαγνίσω τη δική μου… Δεν ξέρω τι να κάνω, έχω αρχίσει να κατεβαίνω τα σκαλιά της απόγνωσης…
Γεια σας. Είμαι φοιτήτρια, 20 χρονών, και από τα 18 συνειδητοποίησα ότι προτιμώ ερωτικά τις γυναίκες. [Ουσιαστικά είχα δείγματα πολύ νωρίτερα, αλλά δεν ήθελα να το παραδεχθώ στον εαυτό μου.] Πέρασα αρκετές δοκιμασίες μέχρι να ξεπεράσω την εσωτερική μου ομοφοβία, αλλά πλέον μπορώ να πω πως είμαι πολύ καλά και νιώθω χαρούμενη και ισορροπημένη. Και συμμετέχω όσο μπορώ σε ομάδες ενημέρωσης και στήριξης ομοφυλόφιλων ατόμων.
Το πρόβλημα είναι ότι η μητέρα μου είχε κάποιες υποψίες ότι κάτι συμβαίνει, και πριν λίγες ημέρες σε μία “εκ βαθέων” συζήτησή μας, της το αποκάλυψα. Όταν το άκουσε σοκαρίστηκε, για πολλές ώρες ένιωθε μουδιασμένη, βέβαια μου είπε πως ό,τι και να γίνει θα με αγαπάει γιατί είμαι το παιδί της, αλλά μέχρι σήμερα μου έχει δείξει ότι δεν πρόκειται να το αποδεχθεί. Μόλις ξεπέρασε το “μούδιασμα”, άρχισε να κλαίει κάθε φορά που έμενε μόνη (για να μην καταλάβουν κάτι τα άλλα μέλη της οικογένειας, γιατί κάτι τέτοιο θα ήταν καταστροφικό για όλους), και γενικά αντέδρασε όπως θα αντιδρούσε εάν μάθαινε ότι μία μεγάλη συμφορά “χτύπησε” το παιδί της.
Για να μην τα πολυλογώ, επειδή μέρα με τη μέρα χειροτέρευε, μέχρι που μου αποκάλυψε ότι σκέφτηκε να κάνει κακό στον εαυτό της και ένιωθε απελπισμένη, αναγκάστηκα να βρω κάτι για να την ηρεμήσω. Προσπάθησα να της παρουσιάσω την κατάσταση πιο ανάλαφρα, ότι δεν είναι τραγικό, ότι δεν συμβαίνει μόνο σε αυτή, ότι της λείπει ενημέρωση, και αναγκάστηκα να της πω ότι είμαι αμφισεξουαλική (πράγμα που όμως δεν ισχύει, γιατί προτιμώ ξεκάθαρα τις γυναίκες). Το τελευταίο τής έδωσε λίγο κουράγιο νομίζω, ότι μπορεί να αλλάξω. Κι επειδή έχει περάσει πολλά στη ζωή της (και μένουμε και στην επαρχία), μη θέλοντας να την πιέσω, της είπα πως δεν θέλω καμία στήριξη από αυτή, μόνο να μην αντιδρά τόσο άσχημα, να συνέλθει, πως δεν πρόκειται να μαθευτεί σε άτομα που δεν θέλουμε, και να με αφήσει να κάνω τις επιλογές μου, χωρίς να μου φέρνει εμπόδια. Και αυτό πρέπει να την ελάφρυνε λίγο.
Όπως και να ’χει, αυτό που ζητώ από εσάς είναι να μου πείτε ποια θα πρέπει να είναι η στάση μου απέναντί της, τι να της λέω και τι όχι, γενικά πώς να χειριστώ την κατάσταση χωρίς να την ανησυχώ, αλλά και χωρίς να καταπιεστώ. Γιατί φοβάμαι για τυχόν πράξεις απελπισίας και δεν μπορώ να τη βλέπω σε τόσο άσχημη κατάσταση. Ξέρω πως θα χρειαστεί χρόνο, αλλά θα πρέπει να βρω τρόπο να την ηρεμήσω σύντομα πριν καταλάβουν οι υπόλοιποι τίποτα…
Επίσης, θα ήθελα να μου συστήσετε κάποιους ειδικούς ψυχολόγους που θα μπορούσαν να βοηθήσουν και να τη συμβουλέψουν σωστά, χωρίς να της πούνε τίποτα ομοφοβικά και αναχρονιστικά πράγματα. Με λίγα λόγια, απλά να τη δω να είναι καλύτερα θέλω. Ευχαριστώ πολύ.
Είμαι 23 ετών, απόφοιτη ενός πανεπιστημιακού τμήματος. Είχα ομοφυλοφιλική σχέση με μία κοπέλα με την οποία χωρίσαμε διότι εκείνη δεν άντεξε την απόλυτη δέσμευση και “πεταλούδιζε” δεξιά και αριστερά. Ακόμη πιο δύσκολη μας έκανε τη ζωή η πίεση των γονέων μου, στους οποίους αναγκάστηκα να γνωστοποιήσω τον δεσμό μας μετά από τρομερή άσκηση πίεσης και εκβιασμών. Έτσι, η κοπέλα μου δεν μπορούσε να έρχεται στον δικό μου χώρο. Επιπρόσθετη δυσκολία είναι η χιλιομετρική απόσταση που μας χωρίζει καθώς μένει εκτός Αττικής. Παρόλο που είχαμε τόσα εμπόδια, τα ξεπεράσαμε όλα και βρήκαμε τρόπους να βρισκόμαστε και να συνεχίζουμε, χωρίς προκλητικότητα και γκετοποίηση, φυσιολογικά τη ζωή μας μέσα σε μία σχέση εξάρτησης και αγάπης.
Το κλίμα στο σπίτι μου, επειδή με φιλοξενούσε και εξαιτίας της σχέσης μου, κατάντησε αφόρητο. Δεν ήμουν από τα παιδιά που ονειρεύονταν τη φυγή από το σπίτι, ήμασταν πολύ δεμένοι παλιά, αλλά επενέβησαν στην προσωπική μου ζωή πολύ πέραν του φυσιολογικού και οι ρήξεις ήταν αναπόφευκτες. Σε σημείο να με παρακολουθούν και να εκβιάζουν ότι θα μιλήσουν στους γονείς της κοπέλας αν δεν “επιστρέψω στον ίσιο δρόμο”. Από την ώρα που έμαθαν ότι χώρισα, ηρέμησαν πολύ και με πιέζουν να κάνω δεσμό με αγόρι, με παρακολουθούν, με βάζουν να δίνω αναφορά πού πηγαίνω και φοβούνται την επανασύνδεσή μου με την πρώην.
Πραγματικά, με την πρώην μου θέλουμε να ξαναπροσπαθήσουμε να είμαστε μαζί, φυσικά αυτό δεν το είπα στους γονείς μου, αλλά ενώ το θέλω πάρα πολύ να αναβιώσουμε τον έρωτά μας, με το κλίμα που επικρατεί στο σπίτι στην κυριολεξία δεν μπορώ καν να πάω μέχρι το περίπτερο. Δεν μπορώ να ξαναπεράσω τις ίδιες καταστάσεις με τις οποίες έπαθα κατάθλιψη. Τους αφήνω να ελπίζουν ότι θα αλλάξω γιατί το σοκ που υπέστησαν τους πλήγωσε πάρα πολύ και δεν θέλω να ξαναστενοχωρεθούν. Θέλω να φύγω από το σπίτι ώστε να μη γνωρίζουν τις κινήσεις μου, αν γίνεται, αλλά στη φάση που είμαι θέλω να προετοιμαστώ να δώσω ΑΣΕΠ και δεν μπορώ να συνδυάσω εργασία, φροντιστήριο, διάβασμα και σχέση. Ξέρω ότι για το μέλλον μου με συμφέρει να καθίσω σπίτι μου, να αφήσω την πρώην στο παρελθόν, να γραφτώ σε φροντιστήριο και να φροντίσω να αποκατασταθώ επαγγελματικά. Αλλά δρω συνήθως με το συναίσθημα, κι ενώ η πρώην με πλήγωσε και δεν της έχω πλέον εμπιστοσύνη, θέλω να πιάσω δουλειά, να νοικιάσω έστω ένα στούντιο και να προσπαθήσω να ορθοποδήσω, να προσφέρω στη σχέση μου αυτά που θέλω και κάποια στιγμή να δώσω και ΑΣΕΠ. Πραγματικά δεν μπορώ να κάνω άλλη υπομονή. Στο σπίτι γίνονται καθημερινά φασαρίες ακόμη και τώρα που είμαι μόνη, και χωρίς να μου αξίζει τέτοια συμπεριφορά διότι δεν έχω καμία σχέση με έκφυλα άτομα του… δύσκολου αυτού χώρου. Δεν αντέχω να κάνω υπομονή μέχρι τις εξετάσεις. Θέλω να πιάσω άμεσα δουλειά, αλλά δεν ξέρω αν είναι η σωστή επιλογή για τη ζωή μου, και δεν ξέρω αν όντως η πρώην μου αξίζει αυτή τη θυσία. Η ψυχολογική πίεση που αισθάνομαι γενικά μου έχει προκαλέσει προβλήματα υγείας, υποτασικές κρίσεις, δερματικά και υπερβολικά νεύρα. Σας παρακαλώ, ξέρω ότι μπορείτε με μία απάντησή σας να με βοηθήσετε.
Σας ευχαριστώ πολύ που με ακούσατε, περιμένω με αγωνία την απάντησή σας.
Γεια σας. Είμαι 19 χρονών, φοιτητής, και από χρόνια έχω καταλάβει ότι είμαι ομοφυλόφιλος (αν και πού και πού έχω και ετεροφυλοφιλικές επιθυμίες) και το έχω αποδεχθεί πλήρως (ευτυχώς το στάδιο αυτό το πέρασα γύρω στα 15 και έχω πλέον συμφιλιωθεί απόλυτα με τον εαυτό μου). Το έχω κοινοποιήσει σε τρεις καλούς μου φίλους και φυσικά δεν είχαν πρόβλημα, ενώ σιγά σιγά βάζω σε εφαρμογή ένα σχέδιο για να το πω και στους γονείς μου, το οποίο έχει επιτυχία (το σχέδιο αυτό έχει ως εξής: τους άφησα εντελώς τυχαία ένα βιβλίο που μιλάει για έναν ομοφυλόφιλο έφηβο και τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει, ενώ παράλληλα τις προάλλες πάλι… εντελώς τυχαία είδαμε μία ταινία, “Get real” λέγεται και είναι πολύ καλή, που πραγματεύεται το ίδιο θέμα, και είδα ότι η στάση τους απέναντι στην ομοφυλοφιλία έχει αλλάξει δραστικά. Είμαι βέβαια τυχερός γιατί είναι ανοιχτόμυαλοι άνθρωποι, αλλά και να μην ήταν πιστεύω πως η αγάπη τους για μένα και η δική μου γι’ αυτούς θα τους έκανε να καταλάβουν, κλείνω την παρένθεση).
Ερωτικά είχα και έχω επαφές από τα 17 και με τα δύο φύλα. Ωστόσο, αντιμετωπίζω τρία προβλήματα, τα οποία σας παραθέτω και θα ήθελα τη βοήθειά σας:
- Φοβάμαι να αποκαλύψω τη σεξουαλική μου ταυτότητα σε άτομα που δεν είμαι βέβαιος ότι θα την αποδεχθούν. Μιας και είμαι αρκετά κοινωνικός, δεν φοβάμαι τόσο μη μείνω από φίλους άμα το πω, αλλά αυτό που δεν θέλω είναι κάποιοι που τώρα με εκτιμούν να με κοιτούν μετά με μισό μάτι (αν και το πρόβλημα θα είναι δικό τους και όχι δικό μου…).
- Όλες σχεδόν οι σχέσεις μου με άντρες είναι κυρίως μέσω του Internet και είναι κυρίως αποκλειστικά σαρκικές. Πλέον, όμως, αποζητώ μία πιο φυσιολογική και ολοκληρωμένη σχέση. Όμως εμπόδιο σε αυτό είναι το γεγονός ότι η ομοφυλοφιλία είναι ακόμη ταμπού και δεν μπορώ να ξέρω αν ένα αγόρι που γουστάρω είναι gay ή όχι για να μπορώ να κάνω κάποια κίνηση ή όχι (όσο καλός φυσιογνωμιστής και να είσαι είναι πολύ δύσκολο να καταλάβεις πάντα, πιστέψτε με…). Θα ήθελα τη γνώμη σας πάνω σε αυτό.
- Δεν ξέρω πώς να χειριστώ περιπτώσεις κοριτσιών που μου την πέφτουν. Από τη μία, δεν με διεγείρουν σεξουαλικά, αλλά, από την άλλη, δεν θέλω να τις απογοητεύσω και να τις στενοχωρήσω.
Σας ευχαριστώ εκ των προτέρων για τις συμβουλές σας και πολλά μπράβο γι’ αυτή σας την υπηρεσία!
Καλησπέρα, είμαι φοιτητής 19 χρονών. Είμαι ομοφυλόφιλος και το ξέρω από την αρχή της εφηβείας μου. Έμενα σε ένα μικρό χωριό και μετά σε μία μικρή πόλη, οπότε μέχρι και τα 18 μου (δηλ. 6 μήνες πριν) που τελείωσα το σχολείο και πέρασα στη σχολή δεν είχα δυνατότητα ούτε καν να διαβάσω κάποια βασικά πράγματα για την ομοφυλοφιλία. Δοκίμασα μία φορά από το Internet να πληροφορηθώ, αλλά το είδαν οι γονείς μου… Ευτυχώς το κάλυψα εύκολα, έχω μάθει να υποκρίνομαι και να λέω ψέματα αρκετά εύκολα… Η ανάγκη βλέπετε…
Το ότι είμαι ομοφυλόφιλος το έχω συνειδητοποιήσει απόλυτα, όπως και το ότι αυτό δεν πρόκειται να αλλάξει ποτέ, δυστυχώς ή ευτυχώς. Έχω αναγνωρίσει αρκετά καλά που μου προσφέρει και αυτή η κατάσταση (σίγουρα όμως δεν συγκρίνονται με τα προβλήματα που έχω να αντιμετωπίσω).
Θέλω και έχω ανάγκη από έναν άνθρωπο δίπλα μου, αλλά με δυσκολεύει τρελά η ιδέα να το αποκαλύψω ακόμη και σε άτομα που βρίσκονται στην ίδια κατάσταση (μέχρι και σε εσάς με πολλή δυσκολία γράφω). Δεν πρόκειται ποτέ να πάω σε μέρη που συχνάζουν οι ομοφυλόφιλοι, και η σχολή αλλά και η γενικότερη κοινωνική ζωή μου μου δίνουν ελάχιστες ευκαιρίες για επαφή με ομοφυλόφιλα άτομα (ένα γνώρισα και φυσικά δεν το παραδεχθήκαμε ο ένας στον άλλο, αλλά δεν τον συμπαθώ κιόλας). Εκτός των άλλων, δεν νομίζω ακόμη και αν κάποιος είναι ομοφυλόφιλος να με πλησιάσει γιατί ομολογουμένως δεν φαίνεται η ομοφυλοφιλία μου αν δεν με γνωρίσεις πολύ καλά. Εδώ ο κολλητός μου, μου εκμυστηρεύτηκε ότι νομίζει ότι ένας κοινός φίλος μας (αυτός που προανέφερα) είναι ομοφυλόφιλος. Ακόμη, όμως, και αν μπορούσα να γνωρίσω κάποιον φοβάμαι, γιατί δεν έχω μιλήσει ποτέ ανοικτά, δεν είχα ποτέ σχέση ολοκληρωμένη, ούτε ετερόφυλη, και πάνω απ’ όλα βλέπω ότι οι ομοφυλόφιλοι με τους οποίους δοκίμασα να επικοινωνήσω είναι πολύ συνειδητοποιημένοι (καμία σχέση με εμένα), οπότε δεν ασχολούνται καν με ανασφαλή άτομα, μπερδεμένα κ.λπ.
Νομίζω πως δεν έχω περάσει ουσιαστικά εφηβεία, ή τουλάχιστον δεν έχω ολοκληρώσει όλα τα επίπεδα για να πω ότι μπορώ να νιώθω ενήλικας, έτοιμος για σχέση.
Τέλος, το δυσκολότερο, αν και είμαι σίγουρα gay, δεν μπορώ καν να με φανταστώ σε ερωτικές περιπτύξεις με άτομα του ίδιου φύλου. Αηδιάζω και μόνο στη σκέψη και ντρέπομαι που το λέω.
Είμαι πάρα πολύ μπερδεμένος και νομίζω αυτό φαίνεται. Αν καταλάβατε κάτι, θα εκτιμούσα μία ειλικρινή συμβουλή. Ευχαριστώ πολύ.
Συνήθεις ερωτήσεις και απαντήσεις
Θέλω να αποκαλύψω την ομοφυλοφιλία μου αλλά φοβάμαι.
Πολλοί άνθρωποι με ομοφυλοφιλικό σεξουαλικό προσανατολισμό νιώθουν την ανάγκη να μιλήσουν για τις προτιμήσεις τους, καθώς θεωρούν ότι αυτό είναι σημαντικό για την ψυχολογική τους ευεξία. Συχνά παρατηρείται μία αίσθηση ανακούφισης καθώς το άτομο σταματά να «κρύβεται» και έχει την ελευθερία να εκφραστεί και να συνάψει ειλικρινείς σχέσεις με τους άλλους ανθρώπους.
Σε κάποιες περιπτώσεις, αυτή η διαδικασία αποδοχής και κοινοποίησης του σεξουαλικού προσανατολισμού είναι εύκολη, ενώ σε άλλες ανακύπτουν σημαντικές δυσκολίες. Στην ουσία, η διαδικασία αυτή περιλαμβάνει το να έλθει κανείς αντιμέτωπος με το τι σημαίνει να είναι διαφορετικός σε μία κοινωνία που θεωρεί ότι όλα τα μέλη της είναι ετεροφυλόφιλα, και η οποία κρίνει τη διαφορά από τα ισχύοντα πρότυπα με αρνητικό τρόπο. Έτσι, η διαδικασία αυτή είναι πολύ προσωπική και λαμβάνει χώρα σε διαφορετικό χρόνο για κάθε άτομο.
Είναι σημαντικό να γνωρίζετε ότι η διαδικασία αυτή διαρκεί διά βίου και ότι είναι δικαίωμά σας να αποφασίσετε σε ποιους και πότε θα μιλήσετε για τον σεξουαλικό σας προσανατολισμό. Γενικά γίνεται ευκολότερη όταν το άτομο είναι βέβαιο για τη σεξουαλικότητά του και όταν είναι σε θέση να αποσυνδέσει τον τρόπο που βλέπει τον εαυτό του από τις αντιδράσεις των άλλων. Πολλοί άνθρωποι βρίσκουν ευκολότερο να μιλήσουν για τον σεξουαλικό τους προσανατολισμό σε άλλα ομοφυλόφιλα άτομα και να συζητήσουν μαζί τους τις δικές τους εμπειρίες από τη διαδικασία. Το πιο δύσκολο βήμα είναι να μιλήσει κανείς σε ετεροφυλόφιλα άτομα, καθώς στις περιπτώσεις αυτές είναι πιο πιθανό να υπάρξουν αρνητικές συνέπειες. Είναι πιθανό ετεροφυλόφιλοι φίλοι ή άτομα της οικογένειάς σας να σοκαριστούν από την εκμυστήρευσή σας και αρχικά να βιώσετε απόρριψη εκ μέρους τους. Θα πρέπει να γνωρίζετε όμως ότι, τουλάχιστον σε κάποιες περιπτώσεις, με το πέρασμα του χρόνου αυτές οι αντιδράσεις αμβλύνονται και συχνά παρατηρείται μεταστροφή τους.
Σε γενικές γραμμές, θα πρέπει να σκεφτείτε από πριν τι πρόκειται να πείτε και να επιλέξετε τον κατάλληλο χρόνο και τόπο. Προετοιμαστείτε για μία αρνητική αρχική αντίδραση και υπενθυμίστε στον συνομιλητή σας ότι είστε το ίδιο άτομο που γνώριζε και χθες. Μην ξεχνάτε ότι χρειαστήκατε κι εσείς κάποιο χρόνο για να αποδεχθείτε τον σεξουαλικό σας προσανατολισμό και ότι είναι πιθανό να χρειάζεται και το άλλο άτομο κάποιο χρονικό διάστημα. Ξεκινήστε τη διαδικασία με άτομα που γνωρίζετε ότι είναι πιο πιθανό να αντιδράσουν θετικά, ώστε να υπάρχει ένα κοινωνικό δίκτυο που μπορεί να σας στηρίξει σε περίπτωση που έχετε κάποια αρνητική εμπειρία. Μπορείτε, πριν προχωρήσετε σε αποκαλύψεις, να τεστάρετε το άτομο που έχετε απέναντί σας, μιλώντας γενικά για θέματα ομοφυλοφιλίας και παρατηρώντας την αντίδρασή του.
Το σημαντικό είναι να θυμάστε ότι έχετε το δικαίωμα να είστε αυτή/αυτός που είστε και ότι έχετε το δικαίωμα να εκφράζετε ανοικτά όλες τις όψεις του εαυτού σας, συμπεριλαμβανομένου του σεξουαλικού σας προσανατολισμού. Ακόμη και αν ένα άτομο σας απορρίψει, αυτό δεν αποτελεί κριτήριο της προσωπικής σας αξίας.
Οι γονείς μου δεν αποδέχονται την ομοφυλοφιλία μου.
Είναι γεγονός ότι στην κοινωνία μας η ομοφυλοφιλία δεν είναι ευρέως αποδεκτή και αυτό συχνά οδηγεί γονείς, συγγενείς, αλλά και φίλους να δυσκολεύονται να αποδεχθούν τον σεξουαλικό προσανατολισμό ενός ατόμου. Δεν γνωρίζουμε πόσος καιρός έχει περάσει από τη στιγμή που μιλήσατε στους γονείς σας, αλλά θα πρέπει να ξέρετε ότι σε πολλές περιπτώσεις η αρχική αρνητική αντίδραση αναστρέφεται καθώς οι άλλοι έχουν την ευκαιρία να συνηθίσουν στην ιδέα. Αν ο καιρός που έχει περάσει είναι αρκετός, θα πρέπει να αναρωτηθείτε ποιος είναι ο λόγος που οι γονείς σας δεν προσπαθούν να σας αποδεχθούν, ιδίως αν παλαιότερα η σχέση σας μαζί τους ήταν καλή.
Ένας πιθανός λόγος είναι ότι θεωρούν πως μπορούν να σας πιέσουν ώστε να «επιστρέψετε στον ίσιο δρόμο». Ο σεξουαλικός μας προσανατολισμός δεν είναι κάτι που επιλέγουμε. Συνήθως ο σεξουαλικός προσανατολισμός γίνεται αντιληπτός κατά τα πρώτα στάδια της εφηβείας χωρίς να έχει υπάρξει προηγούμενη σεξουαλική εμπειρία, και δεν υπόκειται στον έλεγχό μας. Αυτό που μπορούμε να επιλέξουμε είναι αν θα λειτουργήσουμε σύμφωνα με τον προσανατολισμό μας, αλλά δεν είναι πάντοτε εύκολο να τον αγνοήσουμε.
Ουσιαστικά αυτό που πρέπει να κάνετε είναι να τους εξηγήσετε ότι δεν είναι δυνατόν να αλλάξετε. Καταλαβαίνουμε ότι δεν θέλετε να τους στενοχωρήσετε, αλλά δεν νομίζουμε ότι έχετε αυτό το περιθώριο. Θα προσπαθήσουμε να σας εκθέσουμε κάποιες σκέψεις που πιστεύουμε ότι θα μπορούσαν να αποτελέσουν τους κεντρικούς άξονες του τρόπου που θα χειριστείτε το θέμα.
Κατ’ αρχάς, θεωρούμε ότι δεν είναι δυνατόν να μην «ανησυχήσετε» τους γονείς σας και ταυτόχρονα να μην καταπιέζεστε. Όπως θα γνωρίζετε από την επαφή σας με άλλα άτομα με ομοφυλοφιλικό σεξουαλικό προσανατολισμό, η αντίδραση των γονιών σας είναι σχετικά συνηθισμένη στην ελληνική κοινωνία, όπως επίσης και κατανοητή στο πλαίσιο της ομοφοβίας που επικρατεί στη χώρα μας. Εξίσου κατανοητό, όμως, είναι και το δικό σας αίτημα να εκφραστείτε ελεύθερα στους δικούς σας ανθρώπους. Υπ’ αυτή την έννοια, δεν πιστεύουμε ότι υπάρχει κάποιος ειδικός χειρισμός που θα οδηγούσε τους γονείς σας στην αυτόματη αποδοχή του σεξουαλικού σας προσανατολισμού, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν μπορείτε να κάνετε τα πράγματα πιο εύκολα γι’ αυτούς, πάντα εις βάρος των δικών σας δικαιωμάτων αυτοέκφρασης.
Χωρίς να απογοητεύεστε από την αρχική αρνητική αντίδραση των γονιών σας, δώστε τους χρόνο και επιτρέψτε τους μία σταδιακή προσαρμογή, λέγοντας και κάνοντας αυτά που θεωρείτε ότι μπορούν να αντέξουν. Καταλαβαίνουμε πόσο σημαντικό είναι για εσάς να μπορέσετε να νιώσετε ελεύθερος μέσα στο ίδιο σας το σπίτι, αλλά η αποδοχή σας από τα αγαπημένα σας πρόσωπα δεν είναι πάντοτε μία διαδικασία που μπορεί να επιτευχθεί με γρήγορους ρυθμούς, ακριβώς επειδή πρέπει να υπάρξει ένας συμβιβασμός μεταξύ των δικών σας αναγκών και των αναγκών των άλλων. Προσπαθήστε να εξασφαλίσετε ένα δίκτυο ατόμων με τα οποία μπορείτε να μιλήσετε άνετα για τις δυσκολίες που αντιμετωπίζετε μέσα στην οικογένειά σας, έχοντας πάντα κατά νου ότι ορισμένες φορές μεταξύ ατόμων με ομοφυλοφιλικό προσανατολισμό αναπτύσσεται ένα είδος πίεσης για γρήγορες αποκαλύψεις, με την υιοθέτηση μιας πιο συντηρητικής στάσης να θεωρείται ένδειξη δειλίας, μη ουσιαστικής αποδοχής του σεξουαλικού προσανατολισμού κ.λπ.
Ίσως θα ήταν χρήσιμο να προτρέψετε τους γονείς σας να επισκεφτείτε όλοι μαζί έναν ειδικό, ώστε να ενημερωθούν και να μπουν σιγά σιγά σε μία διαδικασία αποδοχής της πραγματικότητας.
Σε περίπτωση που όλα τα παραπάνω αποδειχθούν αναποτελεσματικά και οι όροι της πραγματικότητας συνεχίζουν να σας θέτουν το δίλημμα που περιγράφετε, θεωρούμε ότι πρέπει να σκεφτείτε πολύ προσεκτικά το τι πρέπει να πράξετε. Τελικά, θεωρούμε ότι ίσως θα πρέπει να καταστρώσετε ένα μακροπρόθεσμο σχέδιο για την αποδέσμευσή σας από τον έλεγχο των γονέων σας.
Οι γονείς μου με μισούν επειδή είμαι ομοφυλόφιλος.
Είναι γεγονός ότι το κύριο πρόβλημα του ομοφυλοφιλικού σεξουαλικού προσανατολισμού στην κοινωνία μας είναι το στίγμα που φέρει. Πολλές φορές ακόμη και πολύ κοντινά πρόσωπα αδυνατούν να αποδεχθούν έναν τέτοιο σεξουαλικό προσανατολισμό και συχνά εκδηλώνουν αρνητικές αντιδράσεις. Είναι απόλυτα κατανοητό ότι μία τέτοια περίπτωση είναι δύσκολη και συναισθηματικά οδυνηρή. Ωστόσο, αντί να πιστεύετε ότι οι γονείς σας δεν σας αγαπούν, μήπως θα ήταν πιο ακριβές να πούμε ότι δεν αποδέχονται τον σεξουαλικό σας προσανατολισμό; Έχετε ενδείξεις ότι γενικώς αδιαφορούν για εσάς, θέλουν το κακό σας, δεν ενδιαφέρονται όταν αρρωσταίνετε κ.λπ.; Σίγουρα δεν είναι λίγο ένα κομμάτι του εαυτού σας να μην είναι αποδεκτό από τους ίδιους σας τους γονείς, αλλά οπωσδήποτε είναι διαφορετικό από το να σας απορρίπτουν ολοκληρωτικά.
Αν, ωστόσο, η αποκάλυψη του σεξουαλικού προσανατολισμού οδήγησε τους γονείς σας να σας απορρίψουν ολοκληρωτικά, τότε σας ενθαρρύνουμε να προσπαθήσετε να εισπράξετε την αποδοχή που σας λείπει μέσα από άλλες σχέσεις σας. Σε πολλές περιπτώσεις, δεν είναι εφικτό αλλά ούτε και αναγκαίο να ικανοποιούμε τους άλλους. Ειδικά αν κάτι τέτοιο είναι εις βάρος τη δικής μας ψυχικής υγείας και ισορροπίας. Δώστε χρόνο στους γονείς σας, ώστε να επεξεργαστούν τα νέα δεδομένα. Αν παρ’ όλα αυτά διατηρήσουν την ίδια στάση, τότε θα πρέπει να χαράξτε τη δική σας πορεία, σεβόμενος τις προσωπικές ανάγκες και επιθυμίες σας.
Πώς να βοηθήσω έναν ομοφυλόφιλο φίλο να «εκδηλωθεί»;
Στην κοινωνία μας, η ομοφυλοφιλία αποτελεί θέμα ταμπού και ως εκ τούτου πολλά ομοφυλόφιλα άτομα δυσκολεύονται να παραδεχθούν τον σεξουαλικό τους προσανατολισμό, ή αποφασίζουν να μην εκδηλώσουν τις προτιμήσεις τους ακόμη και στα πολύ κοντινά τους πρόσωπα. Πρόκειται για ένα πολύ προσωπικό θέμα και θεωρούμε ότι δεν θα ήταν σκόπιμο να πιέσετε τον φίλο σας να αναγνωρίσει τον σεξουαλικό του προσανατολισμό ή να τον εξωτερικεύσει.
Ο συχνότερος λόγος που ένα ομοφυλόφιλο άτομο αποφεύγει να μιλήσει για τις σεξουαλικές του προτιμήσεις είναι ο φόβος της απόρριψης από το περιβάλλον του, οπότε ως γενική στάση σάς προτείνουμε να του μεταδώσετε εμμέσως το μήνυμα ότι θα ήταν αποδεκτός από εσάς όποιος και αν είναι ο σεξουαλικός του προσανατολισμός. Προσέξτε να μεταδώσετε αυτό ακριβώς το μήνυμα της αποδοχής και μην παρασυρθείτε σε συνεχείς νύξεις που θα τον κάνουν να νιώσει πίεση.
Είμαι ομοφυλόφιλος και φοβάμαι να πάω στρατό.
Αν η ανησυχία σας αφορά σε ενδεχόμενη αποκάλυψη του ομοφυλόφιλου προσανατολισμού σας κατά την ιατρική εξέταση στον στρατό, ή αν προέρχεται από τη γενική φιλολογία που υπάρχει γύρω από τα θέματα της κατάταξης στο στρατό, θέλουμε να τονίσουμε με τον πλέον κατηγορηματικό τρόπο ότι η παραπάνω φιλολογία δεν έχει ρεαλιστική βάση, καθώς δεν υπάρχει κάποια εξέταση που να εντοπίζει τα ομοφυλόφιλα άτομα. Αν η ανησυχία σας αναφέρεται στη γενικότερη προσαρμογή σας στο στρατιωτικό περιβάλλον, τότε οι επιλογές σας είναι δύο: είτε να εκμεταλλευτείτε τους μήνες που έχετε στη διάθεσή σας ώστε να αντιμετωπίσετε τις σκέψεις που σας προκαλούν άγχος, είτε να επιδιώξετε να λάβετε αναβολή και τελικώς απαλλαγή στράτευσης. Στη δεύτερη περίπτωση, θα πρέπει να απευθυνθείτε σε ένα δημόσιο νοσοκομείο και να έχετε συνεργασία με έναν ειδικό. Εκείνος θα εκτιμήσει τη φύση των δυσκολιών σας και αν κρίνει ότι δεν μπορείτε να ανταποκριθείτε στις απαιτήσεις της στρατιωτικής θητείας, θα σας χορηγήσει βεβαίωση που θα πρέπει να προσκομίσετε σε στρατιωτικό ψυχίατρο κατά την περίοδο της κατάταξής σας, προκειμένου να διευκολυνθεί η διαδικασία χορήγησης αναβολής.
