Κεφάλαιο από το βιβλίο Μιλήστε με έναν ειδικό, των Γ. Ευσταθίου, Φ. Λέκκα, Χ. Βαρβέρη, & Ε. Κονσουλίδου.
Συνάδελφοι που βοήθησαν σε μία αρχική αποδελτίωση των απαντήσεων: Σ. Γαϊτανά.
Υπάρχουν ουσίες που πωλούνται νόμιμα, εντούτοις δημιουργούν εθισμό και ψυχολογική εξάρτηση. Από αυτές, η κυριότερη είναι ο καπνός και ακολουθούν διάφορες άλλες που χορηγούνται κυρίως σε χώρους αθλητισμού και σωματικής άσκησης.
Όσον αφορά στον καπνό, είναι πλέον ευρέως γνωστό ότι το κάπνισμα σχετίζεται με ένα σύνολο σοβαρών προβλημάτων υγείας, καθώς και με την πρόκληση απειλητικών για τη ζωή ασθενειών. Το τσιγάρο και οι τοξικές ουσίες από τις οποίες αποτελείται βλάπτουν σοβαρά όλα τα συστήματα του ανθρώπινου σώματος, με πρώτα σε συχνότητα το αναπνευστικό και το καρδιαγγειακό. Ιατρικές μελέτες δείχνουν ότι η νικοτίνη είναι περισσότερο εξαρτησιογόνος ουσία από ναρκωτικές ουσίες, όπως το Έκσταση, το LSD και η κοκαΐνη.
Η νικοτίνη προκαλεί εξάρτηση, δηλαδή την ανάγκη για επαναλαμβανόμενη, υποχρεωτική λήψη της από ένα άτομο, ώστε να ανακουφιστεί από τα στερητικά συμπτώματα που προκαλεί η έλλειψή της. Έτσι, μετά από λίγο καιρό, η αρχική απόλαυση του τσιγάρου γίνεται συνεχής ανάγκη για κάπνισμα, προκειμένου να αποφευχθεί το στερητικό σύνδρομο της νικοτίνης. Επιπλέον, η συστηματική χρήση του καπνού δημιουργεί διάφορες συνδέσεις ψυχολογικής φύσης, οι οποίες με την πάροδο του χρόνου γίνονται, επίσης, δύσκολο να διακοπούν. Τέτοιου είδους συνδέσεις είναι ο συνδυασμός τσιγάρου και διασκέδασης, τσιγάρου και μελέτης κ.λπ. Αυτό σημαίνει ότι η διακοπή του καπνίσματος είναι μία εξαιρετικά δύσκολη διαδικασία, τόσο λόγω του σωματικού εθισμού όσο και λόγω της ψυχολογικής εξάρτησης που προκαλεί. Ως αποτέλεσμα, ένα πολύ υψηλό ποσοστό καπνιστών (σχεδόν 97%) δυσκολεύεται να διακόψει το κάπνισμα ακόμη και αν το προσπαθεί.
Στο πλαίσιο των νόμιμων ουσιών, δυσκολίες στη διακοπή χρήσης δημιουργούνται και στην περίπτωση των αναβολικών ουσιών, οι οποίες φαίνεται να παρουσιάζουν ανησυχητική αύξηση σε έφηβους και νέους ενήλικες και των δύο φύλων. Τα αγόρια και οι νέοι άντρες φαίνεται να χρησιμοποιούν αναβολικές ουσίες για να βελτιώσουν τις αθλητικές επιδόσεις και τη σωματική τους εικόνα, ενώ τα κορίτσια και οι νεαρές γυναίκες για να χάσουν βάρος και να βελτιώσουν την εμφάνισή τους.
Τα στεροειδή αναβολικά είναι δυνατόν να προκαλέσουν πολλά, σοβαρά και μακροχρόνια προβλήματα στην υγεία. Μάλιστα, όσο πιο υψηλή είναι η δόση τόσο σοβαρότερα είναι τα προβλήματα που ενδέχεται να προκληθούν. Το θέμα είναι ότι οι ουσίες αυτές μπορεί να κυκλοφορούν ακόμη και νόμιμα σε χώρους άθλησης, γεγονός που ενισχύει τον μύθο της ακίνδυνης χρήσης τους. Επιπλέον, λόγω της σημασίας που έχει η εικόνα του σώματος στους έφηβους και τους νεαρούς ενήλικες, οι κίνδυνοι από τη χρήση τους συνήθως εκλογικεύονται.
Αντιπροσωπευτικά μηνύματα
Καλησπέρα σας. Το πρόβλημα που με απασχολεί είναι η εξάρτησή μου από το κάπνισμα. Έχω προσπαθήσει αμέτρητες φορές να το κόψω, αλλά δυστυχώς στην πρώτη “αναποδιά” (λέγοντας αναποδιά εννοώ κάτι που μου πάει στραβά και του δίνεις πολύ σημασία, άσχετα αν αντικειμενικά δεν είναι σημαντικό), πιάνω τον εαυτό μου να ψάχνει μανιωδώς να καπνίσει. Καταλαβαίνω ότι η βιολογική εξάρτηση είναι πολύ ισχυρή (έχω διαβάσει ότι η νικοτίνη είναι παράγωγο της ηρωίνης), αλλά νομίζω ότι και ο ψυχολογικός παράγοντας δεν είναι διόλου ευκαταφρόνητος. Εντέλει, τι παραπάνω έχουν όσοι το καταφέρνουν; Θα μου πείτε αποφασιστικότητα, αυτοπεποίθηση και όλα τα σχετικά… Το θέμα είναι πώς φθάνεις σε αυτό το σημείο. Τέλος πάντων, κάθε συμβουλή θα μου ήταν σωτήρια…
Το πρόβλημά μου σχετίζεται με τη χρήση ουσιών. Είμαι φοιτήτρια 3ου έτους. Από τότε που μπήκα στη σχολή μου ασχολούμαι με το fitness. Μέσα στα πλαίσια της ενασχόλησής μου, έχω πάρει κατά καιρούς διάφορα συμπληρώματα (λιποδιαλυτικά, πρωτεΐνη, πολυβιταμίνες, θερμογενετικά), καθώς και ορισμένα ελαφρά αναβολικά στεροειδή. Επειδή πάντα είχα άγχος ότι αυτά επιβαρύνουν την υγεία μου, έκανα αναλυτικές εξετάσεις και δεν έχω κανένα οργανικό πρόβλημα. Παρ’ όλα αυτά, έχω σταματήσει τη λήψη τους εδώ και ένα 6μηνο. Αυτό που δεν μπορώ να σταματήσω είναι η εφεδρίνη. Όταν δεν αισθάνομαι καλά, εξασθενημένη, κουρασμένη, ακόμη και στενοχωρημένη ή με ακεφιές, μόνο η εφεδρίνη μπορεί να με κάνει καλά.
Απ’ ό,τι πληροφορία έχω, η εφεδρίνη έχει παρόμοια χημική σύσταση με την κοκαΐνη και δεν μπορείς να πάθεις σωματικό εθισμό. Άρα έχω κάποιου είδους ψυχολογικό εθισμό μάλλον. Δεν μου αρέσει να έχω εθισμό από καμία ουσία, αισθάνομαι σαν τοξικομανής. Μάλιστα, τώρα που έχει απαγορευθεί (παρόλο που έχω τρόπο να βρίσκω) κοστίζει πολύ παραπάνω. Δεν λέω, ίσως ξαναπάρω ανάλογες ουσίες στο μέλλον, αλλά θα είναι δική μου απόφαση. Εξάρτηση δεν θέλω να έχω από καμία.
Συνήθεις ερωτήσεις και απαντήσεις
Η εφεδρίνη προκαλεί σωματικό εθισμό;
Ακριβώς επειδή η εφεδρίνη μοιάζει με την κοκαΐνη, προκαλεί σωματικό εθισμό. Η παρανόηση που κυκλοφορεί ευρέως ότι αυτές οι ουσίες δεν προκαλούν σωματικό εθισμό οφείλεται στο γεγονός πως τα σωματικά συμπτώματα του στερητικού συνδρόμου που προκαλεί η διακοπή τους δεν έχουν τόσο μακροχρόνιο και βασανιστικό χαρακτήρα, όσο, π.χ., τα αντίστοιχα συμπτώματα μετά τη διακοπή της ηρωίνης, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν προκαλούν σωματική εξάρτηση.
Γιατί δυσκολεύομαι τόσο πολύ να κόψω το κάπνισμα;
Έχετε ήδη κάνει ένα σημαντικό βήμα αποφασίζοντας να διακόψετε το κά- πνισμα, γιατί οι περισσότεροι καπνιστές δεν βλέπουν τον λόγο να κάνουν κάτι τέτοιο. Από εκεί και πέρα, δεν θα πρέπει να απογοητεύεστε γιατί οι περισσότεροι άνθρωποι σπάνια καταφέρνουν να κόψουν το κάπνισμα με την πρώτη προσπάθεια. H διακοπή του καπνίσματος δεν είναι απλώς θέμα «θέλησης» και για τον λόγο αυτό μην διστάσετε να αναζητήσετε τη βοήθεια ενός ειδικού.
